Enflasyon tabağımızda: Gıda fiyatlarındaki artışın diyet kalitesine yansımaları


Creative Commons License

Eşer S., Keser A., Ergenç Özdaş C.

Food and Health, cilt.12, sa.4, ss.350-361, 2026 (TRDizin)

  • Yayın Türü: Makale / Tam Makale
  • Cilt numarası: 12 Sayı: 4
  • Basım Tarihi: 2026
  • Doi Numarası: 10.3153/fh26027
  • Dergi Adı: Food and Health
  • Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
  • Sayfa Sayıları: ss.350-361
  • Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
  • Ankara Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Son yıllarda gıda fiyatlarındaki sürekli artış nedeniyle ortaya çıkan gıda enflasyonu, yaşamın her alanını etkilediği

gibi beslenme kalitesini de olumsuz etkileyebilmektedir. Bu araştırmanın amacı, gıda enflasyonu ile beslenme


davranışı ve diyet kalitesi arasındaki ilişkiyi gelir durumu açısından değerlendirmektir. Araştırma, Ankara Üni-

versitesi’nde, gönüllü, gıda alışverişi yapan, 19-64 yaş arası 275 birey ile yürütülmüştür. Diyet kalite indeksini


(DKİ) hesaplamak için 24 saatlik geriye dönük besin tüketim kaydı, gıda enflasyonunun beslenme davranışına

etkisi (GEBDE) ölçeği ve bireylere ait bilgiler yüz yüze anket formu aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin istatistiksel


analizleri, tanımlayıcı istatistikler ve Pearson korelasyon analizi SPSS 26.0 programı kullanılarak yapılmıştır. İs-

tatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Araştırmaya katılan bireylerin %61.1’i (n=168) kadın,


%38.9’u (n=107) erkektir. Bireylerin %31.3'ü gelirinin giderinden düşük olduğunu, %39.6'sı gelirinin giderine


eşit olduğunu, %29.1'i ise gelirinin giderinden fazla olduğunu ifade etmiştir (χ2=4.439, p=0.109). Gıda satın alır-

ken bireylerin en çok dikkat ettikleri özellikler gıdanın tazeliği ve gıdanın fiyatıdır (%74.5 ve % 63.3). Bireylerin


%69.8’i gıda enflasyonunun beslenme alışkanlıklarını değiştirdiğini ifade ederken, %49.5’i daha uygun fiyatlı

besinleri tercih ettiğini ifade etmektedir. Bununla birlikte, gelirinin giderinden fazla olduğunu ifade eden bireylerin

diğer gelir düzeyi gruplarına kıyasla GEBDE toplam puanı daha düşüktür, DKİ toplam puanı ise daha yüksektir


(F: 12.458, p<0.001; F:4.125; p=0.017). Sonuç olarak, sosyoekonomik düzeyi yüksek bireylerin gıda enflasyo-

nundan daha az etkilendiği ve diyet kalitelerinin daha iyi olduğu söylenebilir.

In recent years, food inflation resulting from the continuous increase in food prices has affected all aspects of daily

life and may also negatively influence nutritional quality. The aim of this study was to evaluate the relationship

between the effect of food inflation on dietary behavior and diet quality according to income status. The study was

conducted at Ankara University with 275 volunteer individuals aged 19–64 years who were responsible for food

purchasing. Data were collected through face-to-face questionnaires, including a 24-hour dietary recall to calculate

the Diet Quality Index (DQI), the Scale for the Effect of Food Inflation on Nutrition Behavior (EFINUB), and a

form on sociodemographic characteristics. Statistical analyses were performed using descriptive statistics and


Pearson correlation analysis with SPSS version 26.0, and statistical significance was set at p<0.05. Of the partici-

pants, 61.1% (n=168) were female, and 38.9% (n=107) were male. Regarding income status, 31.3% reported that


their income was lower than their expenses, 39.6% stated that their income was equal to their expenses, and 29.1%


indicated that their income was higher than their expenses (χ2=4.439, p=0.109). The most important factors con-

sidered when purchasing food were freshness and price (74.5% and 63.3%, respectively). While 69.8% of partic-

ipants reported that food inflation had changed their eating habits, 49.5% stated that they preferred lower-priced


foods. Individuals whose income exceeded their expenses had significantly lower EFINUB total scores and higher


DQI total scores compared to other income groups (F=12.458, p<0.001; F=4.125, p=0.017). In conclusion, indi-

viduals with higher socioeconomic status appear to be less affected by food inflation and to have better diet quality.