Piyasada Bulunan Biberiye (Salvia rosmarinus Spenn.) Örneklerinin Farmakope Analizleri

Başar S., Aslan Erdem S.

XXVI. Bitkisel İlaç Hammaddeleri Toplantısı, İstanbul, Türkiye, 9 - 12 Eylül 2026, ss.84, (Özet Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
  • Basıldığı Şehir: İstanbul
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.84
  • Ankara Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Salvia rosmarinus (biberiye; syn. Rosmarinus officinalis L.), Lamiaceae familyasında yer alan çok yıllık çalı formunda bulunan bir bitkidir. Türkiye’de kuşdili yöresel ismiyle de bilinen biberiyenin anavatanı Akdeniz Havzası’dır. Eski çağlardan beri halk tarafından özellikle hafıza güçlendirme ve baş ağrısı başta olmak üzere hazımsızlık ve kabızlık gibi çeşitli gastrointestinal rahatsızlıklarda da kullanılmaktadır. Biberiye, hidroksisinnamik asit türevleri olan rozmarinik asit, kafeoilkinik asit ve kafeik asitin yanı sıra fenolik diterpenler (karnosol, karnosik asit, rozmanol) ve flavonoitler gibi bileşenleri önemli miktarlarda içeren zengin bir fitokimyasal profile sahiptir. Fenolik kompozisyonundan dolayı önemli antioksidan kaynaklarından biri olduğu bilinmektedir. Yapılan çalışmalarla antioksidan aktivitesi ile birlikte; antimikrobiyal, antiviral, antidiyabetik, antihiperlipidemik, antikanser ve asetilkolinesteraz inhibitör etkileri de literatürde gösterilmiştir [1-3]. Piyasada bulunan örneklerin tağşiş yapılabileceği ve halk sağlığını tehlikeye atabilecek yabancı maddeleri bulundurabileceğinden belirli zaman aralıklarıyla kalite kontrolü yapılmalı, farmakopeye olan uygunlukları değerlendirilmelidir. Bu kapsamda, İzmir Seferihisar’da ve Ankara’da bulunan farklı aktarlardan temin edilen biberiye yaprağı numunelerinin Avrupa Farmakopesi 11.0’da bulunan “Rosemary Leaf” (Rosmarini folium) monografına göre farmakope analizi yapılmıştır. Monografa göre, makroskobik ve mikroskobik inceleme, ince tabaka kromatografisi (İTK), toplam hidroksisinnamik türevlerinin spektrofotometrik tayini ve yabancı madde aranması; ayrıca toplam kül, su ve uçucu yağ miktar tayinleri yapılmıştır [4]. Yapılan analizler sonucunda, tüm numunelerin doğru bitki türüne ait olduğu ancak numunelerin Avrupa Farmakopesi 11.0 standartlarını karşılamadığı tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Salvia rosmarinus, Rosmarini folium, Lamiaceae, biberiye, farmakope analizi

Salvia rosmarinus (rosemary; syn. Rosmarinus officinalis L.) is a perennial shrubby plant belonging to the Lamiaceae family. Rosemary, locally known as kuşdili in Türkiye, is native to the Mediterranean Basin. Since ancient times, it has traditionally been used particularly for enhancing memory and relieving headaches, as well as for various gastrointestinal disorders such as indigestion and constipation. Rosemary has a rich phytochemical profile, with significant amounts of hydroxycinnamic acid derivatives such as rosmarinic acid, caffeoylquinic acid and caffeic acid, as well as phenolic diterpenes (carnosol, carnosic acid, rosmanol) and flavonoids. It is recognized as one of the most important antioxidant sources due to its phenolic composition. In addition to its antioxidant properties, antimicrobial, antiviral, antidiabetic, antihyperlipidemic, anticancer, and acetylcholinesterase inhibitory effects have also been presented in the literature [1-3]. Since the samples available on the market may be adulterated and may contain foreign substances that could pose a threat to public health, quality control analysis should be carried out at regular intervals, and their compliance with the pharmacopoeia should be evaluated. In this context, rosemary leaf samples obtained from different herbalists in Seferihisar, Izmir, and Ankara were subjected to pharmacopoeial analysis according to the "Rosemary Leaf" (Rosmarini folium) monograph in the European Pharmacopoeia 11.0. According to the monograph, macroscopic and microscopic examination, thin-layer chromatography (TLC), spectrophotometric determination of total hydroxycinnamic derivatives and determination of foreign matter were performed; in addition, quantification of total ash, water content and essential oil content were carried out [4]. As a result of the analyses, all samples were identified as the correct plant species; however, it was determined that they did not comply with the standards specified in the European Pharmacopoeia 11.0.

Keywords: Salvia rosmarinus, Rosmarini folium, Lamiaceae, rosemary, pharmacopoeia analysis