Epitel Bariyer Disfonksiyonu: Çevresel Etkenler

ÖZET Epitelyal bariyer, organizmanın dış dünyaya karşı birincil savunma hattını oluşturmaktadır. Epi- telyal bariyer hipotezi, son dönemlerdeki alerjik, otoimmün ve metabolik hastalıkların artışını epitelyal bariyeri bozan çevresel etkenlerle ilişkilendirir. Son yüzyılda, özellikle nüfus artışı, endüstrileşme ve ba- tılı yaşam tarzının etkisiyle çevresel maruziyetlerdeki önemli değişimler epitelin yapısal ve fonksiyonel bütünlüğünü tehdit etmektedir. Hava kirliliğindeki artış, sentetik kimyasalların, deterjanların, yüzey aktif maddelerin ve plastiklerin kullanımının yaygınlaşması, gıda katkı maddeleri, sigara dumanı ve iklim de- ğişikliğinin alerjen yükünü arttırması bariyer hasarına katkıda bulunan başlıca faktörlerdir. Bu hasar, sıkı bağlantı proteinlerinin hasarı ve ekspresyonlarının azalması ve sonuç olarak bariyer geçirgenliğinin artması, inflamasyon, hücre ölümü, oksidatif stres ve DNA hasarıyla karakterizedir. Sonuç olarak, bari- yer hasarı, disbiyozise ve mikrobiyal translokasyona yol açarak fırsatçı patojenlerin kolonizasyonunu ve kronik inflamasyonu tetikler. Bu da alerjik rinit, astım, atopik dermatit ve inflamatuar barsak hasta- lığı başta olmak üzere alerjik ve inflamatuar hastalıklardaki artışı açıklar. Bu bölümde, başlıca çevresel maruziyetler ve epitel bariyeri üzerine etkileri incelenecektir.

Anahtar Kelimeler: Epitelyum; partiküllü madde; ozon; nanopartiküller; deterjanlar; mikroplastikler; alerjenler

ABSTRACT The epithelial barrier serves as the primary defense mechanism against external environmental challenges. The epithelial barrier hypothesis posits a link between the recent surge in allergic, autoimmune, and metabolic diseases and environmental factors that compromise epithelial barrier integrity. Over the past century, significant shifts in environmental exposures, driven by population growth, industrialization, and the adoption of Western lifestyles, have threatened the structural and functional integrity of the epithelium. Rising air pollution, widespread use of synthetic chemicals, detergents, surfactants, and plastics, food additives, cigarette smoke, and a heightened allergen burden due to climate change are major contributors to barrier disruption. The disruption is characterized by damage to tight junction proteins and reduced expression resulting in increased barrier permeability and subsequent inflammation, cell death, oxidative stress, and DNA damage. Consequently, barrier compromise leads to dysbiosis, microbial translocation, colonization by opportunistic pathogens, and chronic inflammation, thus contributing to the increased incidence of allergic and inflammatory diseases. This chapter will examine the major environmental exposures and their effects on the epithelial barrier.

Keywords: Epithelium; particulate matter; ozone; nanoparticles; detergents; microplastics; allergens