Akademik Veri Yönetim Sistemi
Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukukun Güncel Sorunları Sempozyumu, Ankara, Türkiye, 5 - 06 Haziran 2018, ss.3, (Özet Bildiri)
BOŞANMA DURUMUNDA BİRLİKTE VELAYET Doç. Dr. Leyla Müjde KURT (Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Medeni Hukuk Anabilim Dalı) ÖZET Velayet kurumu, kural olarak ergin olmayan, istisnaen de ergin durumdaki çocukların ana babaları tarafından bakılmalarını ve korunmalarını hedefleyen bir kurumdur. Velayet hakkı ana babanın çocuklarının kişivarlığı ve malvarlığı üzerinde sahip oldukları hakların ve görevlerin bütünüdür. Ana ve baba, kural olarak, evlilik birliğinin devamı süresince çocuk üzerindeki velayet hakkını birlikte kullanırlar (TMK. m. 336 f. 1). TMK. m. 336 f. 3’e göre, evlilik birliğinin boşanma ile sona ermesi durumunda velayet “çocuk kendisine bırakılan tarafa aittir.” Bu düzenleme uzun süre boyunca Türk hukukunda boşanma halinde velayetin ana veya babadan ancak birine verilebileceği, boşanmadan sonra ana babanın velayeti eşit olarak birlikte kullanmalarının (ortak velayetin) mümkün olmadığı biçiminde yorumlanmıştır. Bununla birlikte, zamanla pek çok ülkede boşanmadan sonra birlikte velayete imkân tanıyan yasal değişiklikler yapılması, çeşitli uluslar arası hukuk metinlerinde ana babanın boşanmadan sonra da çocuk üzerinde eşit hak ve yükümlülüklere sahip olması esasının benimsenmesi, Türk hukukunda da boşanmadan sonra birlikte velayetin mümkün olup olamayacağı tartışmasını beraberinde getirmiştir. Boşanmadan sonra velayetin tek başına ana veya babadan birine verilmesinin dayanağı olarak görülen TMK. m. 336 f. 3 hükmünün lâfzının açık olup olmadığı, bu hükmün emredici olup olmadığı, emredici ise isabetli bir düzenleme olup olmadığı, hükümde kanun boşluğu bulunup bulunmadığı meseleleri tartışmalıdır. Yargıtay son içtihatlarında boşanmadan sonra ana babanın çocuk üzerinde birlikte velayet hakkına sahip olabileceğine ilişkin yabancı mahkeme kararlarının tanınması yönünde kararlar vermeye başlamıştır. Yüksek Mahkeme bu kararlarını tarafı bulunduğumuz “İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Korumaya Dair Sözleşme”nin eki olan 7 no.lu Protokolün 5. maddesinde yer alan ve eşlerin evliliğin bitmesi halinde çocukları ile ilişkilerinde hak ve sorumluluklar açısından eşit olacağını belirten hükmüne dayandırmıştır. Kanun koyucunun boşanmadan sonra velayet meselesini düzenleyen TMK. m. 336 f. 3 hükmünde tarafı olduğumuz uluslar arası antlaşmaları ve çocuğun üstün yararı ilkesini göz önünde tutarak değişiklik yapması ve çocuğun üstün yararının gerektirdiği durumlarda birlikte velayete imkân tanıması en isabetli çözüm olacaktır. Anahtar Kelimeler: Velayet hakkı, birlikte velayet, evlilik, boşanma, çocuğun üstün yararı.