Atina’da Klasik Dönem Oligarşi Darbeleri, Geçiş Dönemi Adaleti ve Mahkemeler
AMME IDARESI DERGISI, cilt.59, sa.1, ss.1-24, 2026 (SSCI, Scopus, TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 59 Sayı: 1
- Basım Tarihi: 2026
- Dergi Adı: AMME IDARESI DERGISI
- Derginin Tarandığı İndeksler: Scopus, Social Sciences Citation Index (SSCI), Central & Eastern European Academic Source (CEEAS), TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.1-24
- Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
- Ankara Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Tarih boyunca devletlerin yaşadığı siyasal kırılmalar, yalnızca ortaya çıktıkları dönemi etkilemekle kalmamış, aynı zamanda sonraki kuşakların siyasal kültüründe de kalıcı izler bırakmıştır. Bu nedenle geçmişteki siyasal süreçler, çağdaş politikaların sürdürülebilirliğini, hukuki düzenlemelerin meşruiyetini ve toplumsal etkilerini değerlendirmek açısından önemli bir referans alanı sunar. Bu tarihsel birikim, otoriter rejimlerden demokratik rejimlere geçiş süreçlerinde devletlerin yaşadıkları tecrübelere ve devlet ile yurttaş arasındaki ilişkilerin güven, hukuk ve karşılıklı sorumluluk temelinde yeniden inşa edilmesi hedefi doğrultusunda oluşturulan geçiş dönemi adaletine dair örneklerin varlığına da tanıklık etmektedir. Geçiş dönemi adaletine ilişkin iyi belgelenmiş modern örneklerin yanı sıra, Atina’da Otuzlar Hükümeti’nin devrilmesinin ardından yürürlüğe konan genel af düzenlemesi, tarihte bilinçli bir geçiş dönemi adaleti politikasının belgelenmiş ilk örneği olarak öne çıkar. Bu ilk örnek makalenin ana temasını oluşturmakla birlikte, öncesinde Atina’da MÖ 411 ve MÖ 404 yıllarında gerçekleşen oligarşi darbelerine dair tarihî veriler ele alınmakta ve bu siyasal kırılmaların MÖ 403’teki genel af sürecinin arka planını nasıl şekillendirdiği ortaya konmaktadır. Genel affa dair hukuki çerçeve antik yazarların tanıklığında belirlendikten sonra ise dönemin yargı pratikleri özellikle hatip Lysias’ın Atina mahkemelerinde sunulmak üzere hazırladığı adli söylevleri üzerinden incelenerek bu hukuki düzenlemenin pratikte nasıl işletildiği, siyasal alana nasıl yansıdığı ve Otuzlar Hükümeti döneminde yaşananların toplumsal ve siyasal kültüre etkileri analiz edilmektedir.
Throughout history, political upheavals have shaped both their immediate contexts and the political culture of later generations. Consequently, past political processes provide a crucial reference for assessing the sustainability of contemporary policies, the legitimacy of legal norms, and their societal impact. This historical legacy is also reflected in the experiences of states transitioning from authoritarian to democratic regimes, highlighting the role of transitional justice mechanisms aimed at rebuilding state-citizen relations on the basis of trust, law, and mutual responsibility. Alongside well-documented modern examples of transitional justice, the general amnesty enacted in Athens following the fall of the Thirty Tyrants stands out as the earliest recorded instance of a deliberate transitional justice policy. This case constitutes the central focus of the study. Prior to this, historical data on the oligarchic coups of 411 and 404 BCE are examined to demonstrate how these political disruptions shaped the background of the 403 BCE general amnesty. After establishing the legal framework of the amnesty through ancient testimony, the period’s judicial practices are analyzed directly through Lysias’ forensic speeches, revealing how this legal arrangement operated in practice, how it was reflected in the political sphere, and how the experiences of the Thirty’s regime shaped Athenian social and political culture.