KÜRESEL HABER AĞLARINDA ALGORİTMALAR, İKTİDAR VE HAKİKAT
DIJITAL ÇAĞDA GAZETECILIK VE MEDYA ÇALIŞMALARI, PROF. DR. AYŞE CEYDA ILGAZ BÜYÜKBAYKAL,PROF. DR. GÜVEN NECATI BÜYÜKBAYKAL, Editör, Eğitim Yayınevi, İstanbul, ss.209-234, 2026
- Yayın Türü: Kitapta Bölüm / Diğer
- Basım Tarihi: 2026
- Yayınevi: Eğitim Yayınevi
- Basıldığı Şehir: İstanbul
- Sayfa Sayıları: ss.209-234
- Editörler: PROF. DR. AYŞE CEYDA ILGAZ BÜYÜKBAYKAL,PROF. DR. GÜVEN NECATI BÜYÜKBAYKAL, Editör
- Ankara Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Küresel iletişim teknolojilerindeki gelişmeler, haber üretimi ve dolaşımını radikal biçimde dönüştürmüştür. İnternetin yaygınlaşması ve sosyal medya platformlarının yükselişiyle birlikte, geleneksel medya yapıları yerini daha parçalı ve etkileşimli bir iletişim ekosistemine bırakmıştır. Bu yeni yapıda haber, yalnızca profesyonel gazeteciler tarafından üretilen bir içerik olmaktan çıkmış; kullanıcılar da haber üretim sürecinin aktif aktörleri haline gelmiştir (Jenkins, 2006). Bu dönüşümün merkezinde algoritmalar yer almaktadır. Algoritmalar, kullanıcıların hangi içeriklere erişeceğini belirleyen görünmez düzenleyiciler olarak işlev görmektedir. Sosyal medya platformları ve arama motorları, kullanıcı davranışlarını analiz ederek içerik akışını kişiselleştirmekte ve bu süreçte belirli içerikleri öne çıkarırken diğerlerini geri plana itmektedir. Bu durum, bilginin tarafsız ve eşit şekilde dolaşıma girmesini engelleyen yeni bir yapısal sorunu beraberinde getirmektedir (Pariser, 2011). Algoritmaların bu yönlendirici gücü, onları yalnızca teknik araçlar olmaktan çıkararak iktidar ilişkilerinin bir parçası haline getirmektedir. Michel Foucault’nun iktidar anlayışı çerçevesinde değerlendirildiğinde, bilgi ile iktidar arasındaki ilişkinin algoritmalar aracılığıyla yeniden üretildiği söylenebilir (Foucault, 1980). Bu bağlamda algoritmalar, bireylerin neyi bileceğini, nasıl düşüneceğini ve dünyayı nasıl algılayacağını belirleyen epistemolojik araçlar olarak öne çıkmaktadır. Bu çalışma, küresel haber ağlarının dönüşümünü algoritmalar, iktidar ve hakikat ekseninde ele alarak, dijital çağda bilginin nasıl üretildiğini, dağıtıldığını ve anlamlandırıldığını analiz etmeyi amaçlamaktadır.
Advances in global communication technologies have radically transformed news production and circulation. With the spread of the internet and the rise of social media platforms, traditional media structures have given way to a more fragmented and interactive communication ecosystem. In this new structure, news is no longer content produced solely by professional journalists; users have become active actors in the news production process (Jenkins, 2006). Algorithms are at the heart of this transformation. Algorithms function as invisible regulators that determine which content users access. Social media platforms and search engines analyze user behavior to personalize the flow of content, highlighting certain content while pushing others into the background. This creates a new structural problem that prevents the unbiased and equitable circulation of information (Pariser, 2011). This manipulative power of algorithms transforms them from mere technical tools into a part of power relations. Within the framework of Michel Foucault's understanding of power, it can be said that the relationship between information and power is reproduced through algorithms (Foucault, 1980). In this context, algorithms stand out as epistemological tools that determine what individuals will know, how they will think, and how they will perceive the world. This study aims to analyze how information is produced, distributed, and interpreted in the digital age by examining the transformation of global news networks through the axes of algorithms, power, and truth.