Akademik Veri Yönetim Sistemi
Yeni Medya Çalışmaları 5. Ulusal Kongre, Adana, Türkiye, 4 - 05 Kasım 2021, ss.72-73, (Özet Bildiri)
Yeni teknolojiler, kendileri de sosyal birer inşa olan zaman ve mekan kavramlarına ilişkin algımızı ve toplumsal bir ilişki biçimi olan mekânsal ilişkileri de dönüşmüştür. Dijital teknolojilerin getirdiği bu yeniliklere ek olarak küreselleşmenin coğrafi sınırları belirsizleştirmesi ve mekanın geçişliliği, kent ve kentlilik (ya da kentdaşlık) tartışmalarında da izlenebilmektedir. BM'nin 2008'de açıkladığı üzere, dünya nüfusunun tarihte ilk defa %50'den fazlası kentlerde yaşamaya başlamıştır. Nüfusun kentlerde yoğunlaşması, göçlerle birlikte kentlerin kozmopolit yapısı ve barınma, sağlık, eğitim gibi temel haklardan, sosyal ve ekonomik hakların büyük çoğunluğuna erişimin artık aynı ulus devlet içindeki farklı kentlerde farklı düzeylerde sağlanıyor olması gibi nedenlerle kentler politika oluşturma süreçlerinde merkezi bir konuma gelmiştir. Bu çerçevede yerel yönetimlerin güçlendirilmesinden ulus devlet vatandaşlığının yeniden tanımlanmasına kadar farklı tartışmalar yürütülmektedir. Diğer yandan neoliberalizm kentlerde küresel düzeyde benzer sorunlara yol açması nedeniyle sorunlar, çözümler ve tartışmalar açısından yerel ve küresel olanın geçişlilik ve biraradalık içinde olduğu durumlar yaygınlık kazanmış bu durum da kentlere dair sorunların sadece yerel değil küresel düzeyde de ele alınmasını beraberinde getirmiştir. Yerel olanın küresel ve küresel olanın yerel olarak görüldüğü bu çerçevede kente ilişkin haberlerde de benzer bir akışkanlığı görmek mümkündür. Hiperyerel ve küreyerel tartışmaları ekseninde yerel gazetecilik, yurttaş gazeteciliği, hiperyerel gazetecilik gibi alanların da sınırları ve içerikleri yeniden tanımlanmakta ve dönüşmektedir.
Dijital teknolojilerin sunduğu olanaklar birçok alanda olduğu gibi habercilik alanında da üretim, dağıtım ve tüketim gibi birçok açıdan değişime ve dönüşüme sebep olmuştur. Enformasyona erişim ve bilginin iletim hızı kadar, bilginin ve haberin üretildiği ve sunulduğu mekanlar değişmiş, bununla bağlantılı olarak bilginin üretim sürecinde mekanla kurulan ilişki de dönüşmüştür. Teknoloji coğrafi sınırlılıkların aşılmasında kimi olanaklar sağlamış, farklı kaynaklardan çeşitli verilere ulaşabilmesine, farklı kullanıcıların içerik üretebilmesi ve üretilen içeriğin küresel düzeyde dağıtılabilir ve erişilebilir olmasına olanak sağlamıştır. Bu yeniliklere ek olarak dijital teknolojiler, habercilik alanında da yeni uygulamalara alan açmıştır. Özellikle internetin gazetecilikte bir mecra olarak kullanılması ile birlikte basılı ortamlarda kendisine yer bulamayan içeriklerin sunulabilmesi mümkün olmuş böylece yeni habercilik biçimleri ortaya çıkmıştır. Multimedya biçemselliği ve hipermetinsellik gibi özelliklerinin yanı sıra dijital hikaye anlatıcılığı gibi çeşitli tekniklerin kullanımı geleneksel içerikten farklılaşan yeni bir içeriğin oluşturulabilmesine imkan vermiş; içeriğin üretimi ve sunumundaki değişikliğe paralel olarak, kullanıcılarla etkileşim, kullanıcının içerik oluşturabilmesi veya varolan içeriğe katkı yapabilmesi gibi özellikler de içeriğin zenginleşmesine olanak sağlamıştır.
Çalışmada, gazetecilerin, haberin, bilginin, sosyal aktörlerin ve vatandaşlığın yerelden küresele, küreselden yerele bir geçişlilik içinde bu yeni alanda bir araya geldiği, kent ve yurttaş haberciliğinin farklı bir örneğini oluşturan dijital platformlar ele alınacaktır. Farklı ülke ve şehirlerden farklı insanlar arasında etkileşimli şekilde bilgi ve haber paylaşımına dayalı bu siteler farklı ülkelerin yurttaşları ve sosyal grupları arasında dayanışma ve 'ilişkisel bir sosyal çevre' geliştirmeye yönelik transyerel girişimler olarak tanımlanmaktadır. Bu kapsamda platform, içeriklerin türü ve konusu, biçimsel özellikleri, dili, içeriği oluşturan aktörler, içeriklerin mekansal ve zamansal nitelikleri gibi kategorileri altında ön incelemeden geçirilmiştir. İnceleme sonucunda, çoğunlukla farklı tekniklerin bir arada kullanıldığı, kentlilere ve konunun aktörlerine doğrudan söz verildiği, çözüm odaklı bir dil kullanıldığı gibi genel noktalar tespit edilmiştir. Yerel meseleler küresel temalar çerçevesinde ele alınmakta, sadece sorunların değil çözüm ve alternatif uygulamaların da aktarılarak küresel düzeyde deneyim ve bilgi paylaşımının platformları kurulmaktadırlar. Bu çerçevede yerel aktörler arasında küresel düzeyde bir iletişim ağı olarak bu siteler aynı zamanda yurttaş haberciliğinin de bir örneğini vermektedir.