Akademik Veri Yönetim Sistemi
Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi OTAM, sa.53, ss.81-98, 2023 (Hakemli Dergi)
Osmanlı Devleti'nde ilmiye sınıfının taşradaki temsilcilerinden biri olan müftüler, ülkedeki bütün önemli vilayetlerde ve kazalarda bulunmaktaydı ve görevleri fetva vermekti. Müftüler şeyhülislam tarafından tayin edilmekle birlikte, kazalarda ve vilayetlerde fetva makamını temsil etmekteydiler. Kaynaklarda Anadolu müftüleri ya da vilayet/kaza müftüleri olarak adlandırılan taşra müftüleri bulundukları şehrin ileri gelen kişileri arasında yer alıyorlardı. Tanzimat’tan sonra, bulundukların yerin idare meclisi üyeliği görevini de ifa etmişlerdi. Osmanlı Döneminde taşra müftülerinin seçimi ve atanması konusunda elimizde kısıtlı bilgiler bulunmakla birlikte, Ankara [Vilayet] Gazetesinde 1887 yılında vefat eden Ankara müftüsünün yerine Ankara Vilayeti Müftülüğünde seçimin nasıl gerçekleştiği anlatılmaktaydı. Bu çalışmada taşra müftülerinin seçimleriyle ilgili nizamnameler aracılığıyla edindiğimiz bilgileri ayrıntılandırarak uygulamanın nasıl olduğuna dair bir örnek teşkil eden söz konusu yazı ışığında seçilme/atanma süreçleri ele alınacaktır.
Muftīs as a representative of the Ilmiyye class in the Ottoman State, existed in most of the significant vilayets and kazas and their duty was issuing fetwas. Although they were appointed by Şeyhülislam, i.e., the chief religious official in the Ottoman Empire, they represented fatwa authority in kazas and vilayets.
In sources called as Anatolian muftīs or vilayet/kaza muftīs, provincial muftīs were among notables and high-provincial dignitaries. After proclamation of Tanzimat edict, they also became member of the administrative councils in provinces and kazas. Although we have limited information about their election/appointment procedures, Ankara [Provincial] Gazette published an article in 1887 upon the decease of Muftīs of Ankara. In this study we will examine the election/appointment process of provincial muftīs in the light of aforementioned article, which gives us more detailed picture of this process.