Akademik Veri Yönetim Sistemi
Bursa Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi (Online), cilt.1, sa.40, ss.125-147, 2026 (TRDizin)
Coğrafi işaretler, ürünün kaynağını, karakteristik özelliklerini ve ürünün söz konusu karakteristik özellikleri ile coğrafi alan arasındaki bağlantıyı gösteren ve garanti eden kalite işaretleridir. Coğrafi işaret tescili ile kaynaklandığı yöreden elde ettiği yerel niteliklere bağlı olarak belli bir üne kavuşmuş ürünlerin korunması sağlanır. Kalecik Karası Üzümü, Kalecik Ekmeği ve Kalecik Çöreği, Kalecik ilçesine ait tescilli coğrafi işaretlerdir. Kalecik ilçesine ait coğrafi işaretlerin yerel ekonomik kalkınmaya etkilerinin ve coğrafi işaret kavramının yerel ürünlerin değerlendirmesine sunduğu mevcut ve potansiyel katkının incelendiği bu çalışmada; çiftçiler, üreticiler, firmalar ve coğrafi işaret kavramı ile ilgili diğer paydaşlar ile görüşülmüştür. Çalışmanın birincil verilerini bahsi geçen bu paydaşlar ile 2022 yılında yapılan anket çalışması verileri ve derinlemesine mülakat çalışmalarıyla elde edilen bilgiler oluşturmaktadır. Derinlemesine mülakatlar, yerel aktörlerin coğrafi işaret kavramına dair algılarını, uygulama pratiklerini ve yaşadıkları sorunları daha iyi anlamamıza olanak sağlamıştır. Çalışma kapsamında yapılan görüşmeler ve değerlendirmeler neticesinde üreticilerin birincil gelir kaynağının çoğunlukla ilgili oldukları coğrafi işaret/yerel ürün olmadığı görülmüştür. Üreticilerin genel anlamda coğrafi işaret bilgi ve farkındalık düzeylerinin düşük olduğu ve coğrafi işaret amblemi kullanımının olmadığı görülmektedir. Coğrafi işaretler üreticiler tarafından daha çok, ürünün ve bölgenin tanıtımına katkı sağlayabilecek bir araç olarak değerlendirilmekte, ürünlerin üretici gelirine direkt olarak bir fayda sağladığı düşünülmemektedir. İlçe, üretici örgütlenmesi açısından zayıftır. Kalecik Karası Üzümü örneğinde, kooperatif gibi bir örgütlü yapı eksikliğinin, yıllar içerisinde üzüm fiyatının düşmesine neden olduğu görülmüştür. Tescilli ürünlerin de üretici örgütlenme faaliyetlerini olumlu yönde etkilemediği ve üreticiler ile bölgedeki diğer aktörler arasındaki iletişime bir katkı sunmadığı değerlendirilmektedir. Elde edilen bulgular, bölgeye ait coğrafi işaretlerin ekonomik kalkınma üzerindeki etkisinin artırılabilmesi için daha güçlü ve işlevsel bir destekleyici organizasyonel altyapıya ihtiyaç duyulduğunu ortaya koymaktadır.
Geographical indication is a quality mark that indicates and guarantees the origin of the product. Geographical indication registration protects products with distinctive local characteristics specific to their region of origin. Kalecik Karası Üzümü, Kalecik Ekmeği and Kalecik Çöreği are registered geographical indications of the district. In this study, the effects of the geographical indications of Kalecik district on local
economic development and current and potential contribution of geographical indication to the promotion of
local products have been examined. For this purpose, interviews were conducted with farmers, producers, companies, and other relevant stakeholders. The primary data of the study consists of the data obtained through the surveys. In addition to the survey data, in-depth interviews with local actors provided valuable qualitative insights into the perception and use of geographical indications. As a result of the interviews, it is seen that the primary income source of the producers is not the local product they are related to. The knowledge and awareness level of geographical indication of the producers is low. Use of the GI emblem is uncommon. Geographical indications are mostly considered as a tool which can contribute to the promotion of the product and the region. They are not considered to provide a direct benefit to the producer's income. The producer organization in the district is weak. In Kalecik Karası Üzümü example, the lack of an organized structure has caused wine producing companies to set prices and to decrease the grapes prices over the years.