SANATTA TOKSİK OLMAYAN DOĞAL PİGMENT YAPIMI VE KULLANIMI

Creative Commons License

Kaynar Tanır A.

3. ULUSLARARASI GÜZEL SANATLAR, BASKI VE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK KONGRESİ, İstanbul, Türkiye, 29 - 30 Mayıs 2025, ss.3-4, (Özet Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
  • Basıldığı Şehir: İstanbul
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.3-4
  • Ankara Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

ÖZET Renkler olmasaydı dünya nasıl bir yer olurdu? Kabul edelim, bu soru sıradan ancak bir o kadar da çarpıcı. Sanat dünyasında ise renkler ayrı bir öneme sahip, insanlığın başlangıcından günümüze değin renkler, plastik sanatların anlatım araçlarından biri olmaya devam ediyor. Yaklaşık 40.500-45.500 yıl öncesinde dayanan mağara duvarlarındaki kaya resimlerde toprak pigmentleri kullanılmıştır. Mısırlı, Yunanlı, Romalı ve Rönesans dönemindeki sanatçılar tarafından bilinen ve kullanılan tüm pigmentler doğaldı ancak 19. yüzyıl ortalarından itibaren ilk sentetik boyarmaddenin bulunuşuyla birlikte, doğal ve toksik olmayan pigmentlerin yerini yavaş yavaş sentetik pigmentler almaya başlamıştır. Sentetik pigmentler, sanat alanının yanı sıra tekstil ve gıda endüstrisi gibi alanlarda da yoğun olarak kullanımdadır. Bu yoğun kullanıma paralel olarak sentetik boyarmaddelerin insan ve çevre sağlığına etkileri konusunda endişe verici araştırmalar ortaya konulmuştur. Sentetik pigmentlerin üretimi ve kullanımı sırasında havaya, suya ve toprağa toksik kimyasallar ve kirleticiler salması sebebiyle bu boyarmaddelerin üretimi ve kullanımı tehlikelidir; insan sağlığını bozabilecek düzeyde (kanser, alerji, solunum problemleri) toksik kimyasallar içermesi nedeniyle, son yıllarda özellikle Amerika ve Avrupa ülkelerinde, insan ve çevre sağlığının korunması bakımından toksik olmayan doğal pigmentler daha da ayrıcalıklı bir şekilde önem kazanmıştır. Bu bağlamda çalışmanın amacı, araştırmacının TÜBİTAK 2219-Yurt Dışı Doktora Sonrası Araştırma Burs Programı ile gittiği Ghent Güzel Sanatlar Okulu’nun (KASK) Sanat/Tasarım ve Biyoteknoloji Deneysel Laboratuvarı’nda doğal pigment yapımı ve uygulaması kapsamında gerçekleştirdiği durum çalışması sürecindeki uygulama ve gözlemlerini ortaya koymaktır. Araştırma sonucunda, KASK Laboratoriumda bitki, yosun ve bakterilerden pigmentler üretildiği, sanat, bilim ve teknoloji bağlamında disiplinlerarası çalışmaların yapıldığı bulgulanmıştır. Ayrıca araştırmacı, KASK biolab’ında kendi ürettiği doğal pigmentleri baskıresmin hangi tekniklerinde uygulanabilirliğini sorgulamış, araştırma sürecinde doğal pigment kullanımının baskıresim alanına olası katkıları tartışılmıştır. Anahtar kelimeler: Renk, Doğal Pigment, Sanat, Baskıresim, KASK biolab.

ABSTRACT What would the world be like without colors? Let's face it, this question is ordinary but still striking. In the art world, colors have a special importance, and from the beginning of humanity to the present day, colors continue to be one of the means of expression in plastic arts. Earth pigments were used in rock paintings on cave walls dating back approximately 40,500-45,500 years. All pigments known and used by Egyptian, Greek, Roman and Renaissance artists were natural, but with the discovery of the first synthetic dye from the mid-19th century onwards, synthetic pigments gradually began to replace natural and non-toxic pigments. Synthetic pigments are used extensively in areas such as the textile and food industries, as well as in the field of art. In parallel with this intensive use, worrying research has been put forward regarding the effects of synthetic dyes on human and environmental health. The production and use of synthetic pigments is dangerous because they release toxic chemicals and pollutants into the air, water and soil during their production and use; and because they contain toxic chemicals that can harm human health (cancer, allergies, respiratory problems), non-toxic natural pigments have gained even more special importance in recent years, especially in America and European countries, in terms of protecting human and environmental health. In this context, the aim of the study is to present the applications and observations of the researcher during the case study process he carried out within the scope of natural pigment production and application at the Art/Design and Biotechnology Experimental Laboratory of the Ghent School of Fine Arts (KASK), which he went to with the TÜBİTAK 2219-International Postdoctoral Research Scholarship Program. As a result of the research, it was found that pigments were produced from plants, algae and bacteria in the KASK Laboratory, and interdisciplinary studies were carried out in the context of art, science and technology. In addition, the researcher questioned in which techniques of printmaking the natural pigments he produced in the KASK biolab could be applied, and the possible contributions of the use of natural pigments to the field of printmaking were discussed during the research process. Keywords: Color, Natural Pigment, Art, Printmaking, KASK Biolab.