1.Türkiye Dinler Tarihi Kongresi , Ankara, Türkiye, 29 - 30 Eylül 2023, ss.45-46
Miguel
Asín Palacios, 1871-1944 yılları arasında İspanya’da yaşamıştır. Cizvitlere ait
papaz okulunda eğitim görerek 1895 yılında doğup büyüdüğü şehir olan
Sarakusta’daki (Saragossa) bir kiliseye papaz olarak atanmıştır. Edebiyat Fakültesi’nde
Arap Dili ve Edebiyatı bölümüne olan ilgisiyle İslam araştırmalarına
başlamıştır. 1901 yılında Madrid Üniversitesi’nde doktora çalışmasını Algazel,
dogmática, moral, y ascética (Gazzâlî’de Akîde, Ahlâk ve Zühd) başlığıyla
Endülüs İslam kültürü uzmanı Francisco Codera’nın (ö. 1917) danışmanlığında
tamamlamış ve 1903 yılından itibaren de aynı üniversitenin Arapça kürsüsünde
İslam araştırmaları üzerine çalışmaya başlamıştır. Daha sonra İhyâu ‘Ulûmi’d-Dîni tahlil ve tenkit ettiği La
espiritualidad de Algazel y su sentido cristiano (Gazzâlî’nin Mânevî
Dünyası ve Taşıdığı Hıristiyan Tesiri) adlı eserini yayınlamıştır. Palacios, ayrıca
Endülüs’ün ünlü isimleri İbn Meserre (ö. 931), İbn Hazm (ö. 1064), İbn Rüşd (ö.
1126), İbn Bacce (ö. 1138) ve İbnu’l-Arabî (ö. 1240) üzerine çalışmalar
yapmıştır. Hiç şüphesiz onun en çok ses getiren eseri, 1921 yılında yayınladığı
La escatologia Musulmána en la Divina Comedia (İlâhî Komedya’da İslâm
Uhreviyatı) olmuştur. O, bu eserinde Dante’nin İlahi Komedya’sındaki
cennet, cehennem ve araf tasvirlerinin İbnu’l-Arabî ve Ebu’l-Alâ el-Ma‘arrî’nin
(ö. 1057) eserlerinden intihal olduğunu iddia ettiği için tepkilerle
karşılaşmıştır.
İslamiyet
üzerine geniş bir bilgi birikimine sahip olan Palacios’un, özellikle İbnu’l-Arabî’nin
görüşlerine dayanarak Hıristiyanlığın İslam tasavvufu üzerindeki etkisini ve
Hıristiyan kelamıyla İslam kelamı arasındaki benzerliği göstermeye çalıştığı El
Islam cristianizado (Hıristiyanlık Etkisi Altında İslâm) ve Huella del
Islam (İslam’ın İzi) eserlerinden İslam’a dair düşüncelerini tespit etmek
mümkündür. Palacios, eserlerini İspanyolca yazması ve Türkçeye çevirilerinin
yapılmamış olması sebebiyle ülkemizde yeteri kadar bilinmemektedir.
Tebliğimizde Palacios’un eserleri çerçevesinde Endülüs’te Müslüman-Hıristiyan
etkileşimi tartışılacaktır.