Vitis riparia ve Vitis rupestris kökenli asma anaçları köklerinde kuraklık stresine yanıtta bazı MYB ve ZAT transkripsiyon faktörlerinin karşılaştırmalı gen ifade analizi
Mustafa Kemal Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi, cilt.31, sa.3, ss.546-558, 2026 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 31 Sayı: 3
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.37908/mkutbd.1917416
- Dergi Adı: Mustafa Kemal Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: BIOSIS, CAB Abstracts, Central & Eastern European Academic Source (CEEAS), TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.546-558
- Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
- Ankara Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Kuraklık stresi, bağcılıkta verim ve kaliteyi sınırlayan en önemli abiyotik stres faktörlerinden birisidir. Özellikle asma anaçlarında kuraklık toleransı, büyük ölçüde farklı genetik kökene bağlı olarak değişmekte olup, Vitis riparia kökenli genotipler genellikle kuraklığa hassas, Vitis rupestris kökenli genotipler ise daha tolerant bir profil sergilemektedir. Bu çalışmada, kuraklık stresi toleransı farklılık gösteren V. berlandieri × V. rupestris (110R, 1103P, 99R, 140Ru) ile V. berlandieri × V. riparia (SO4, 5BB ve 161-49C) melezi toplam 7 adet asma anacı kök dokusu bitkisel materyal olarak kullanılmıştır. Çalışmada, bu anaçların kuraklık stresine yanıtta Myb (Myb1 ve Myb14) ve ZAT10 transkripsiyon faktörü genlerinin, Real-Time PCR yöntemi kullanılarak gen ifadesi düzeyinde karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesi amaçlanmıştır. 16 gün sulamama şeklinde uygulanan kuraklık stresi sonrasında yapılan yaprak su potansiyeli (Ψ, MPa) ölçümlerinde, su potansiyelindeki en büyük azalmalar sırası ile SO4 ve 140Ru anaçlarında gözlemlenmiştir. 3 gen bölgesine yönelik gerçekleştirilen istatistiksel analizlerde ise, 3 genin tümünde 161-49C anacı belirgin seviyelerde gen ifade artışı gösterirken, en yüksek gen ifade artışı da, 25 kat ile 161-49C anacında Myb1 geninde gözlemlenmiştir. Gen ifadesi sonuçları bakımından, kuraklık stresine hassas Vitis riparia ve kuraklık stresine tolerant Vitis rupestris kökenlerine göre net bir ayrım gözlemlenmemiştir.
Drought stress is one of the most important abiotic stress factors limiting yield and quality in viticulture. In particular, drought tolerance in grapevine rootstocks largely varies depending on genetic background, with genotypes derived from Vitis riparia generally exhibiting sensitivity to drought, whereas those derived from Vitis rupestris display a more tolerant profile. In this study, a total of seven grapevine rootstocks were used as plant material, including V. berlandieri × V. rupestris (110R, 1103P, 99R, and 140Ru) and V. berlandieri × V. riparia hybrids (SO4, 5BB, and 161-49C), which differ in drought stress tolerance. The aim of the study was to comparatively evaluate the Myb (Myb1 and Myb14) and ZAT10 transcription factor genes in response to drought stress at the gene expression level by Real-Time PCR. Following a drought stress treatment applied by withholding irrigation for 16 days, measurements of leaf water potential (Ψ, MPa) revealed that the greatest decreases were observed in the SO4 and 140Ru rootstocks, respectively. In the statistical analyses performed for the three gene regions, all three genes showed significant increases in expression in the 161-49C rootstock, with the highest expression level observed for the Myb1 gene in 161-49C rootstock, exhibiting a 25-fold increase. However, based on the gene expression results, no clear distinction was observed between drought-sensitive Vitis riparia and drought-tolerant Vitis rupestris origins.