Öz-yönetim kuramınının temel alındığı bu çalışma, üniversite öğrencilerinin bireysel farkındalıklarının ve seçim hissinin kendi kariyerlerine ilişkin seyirlerini ve sosyoduygusal eşlikçilerini araştırmayı amaçlamaktadır. Buna göre, farkındalık (duygularının ve kendilik hissinin farkına varma durumu) ve seçimin (kendi davranışlarına ilişkin seçim hakkı olduğunu hissetme durumu), kariyer gelişimi sürecindeki öğrencilerin stres yönetimine ve genel pozitif duygu durumlarına olumlu etkisi olacağı; bu etkinin de yüksek kariyer uyum yetenekleri ve düşük dışsal kariyer odağı aracılığıyla olacağı beklenmektedir. Ankara Üniveristesi'nden 595 üniversite öğrencisinin katıldığı bu çalışmada, ilgili ölçeklerle bir model testi edilmiştir. Yol analizi sonuçlarına göre: 1) Seçim, beklendiği gibi, genel pozitif duygu durumunu kariyer uyum yetenekleri aracılığıyla yordamıştır; 2) Farkındalık, stres yönetimini ve genel pozitif duygu durumunu beklendiği gibi doğrudan ama dışsal kariyer denetim odağının (beklenenin aksine) olumlu aracılığıyla dolaylı olarak yordamıştır. Öz-yönetim temelli kariyer araştırmalarında duygusal-sosyal zeka göstergelerinin kariyere ilişkin seyirlerini ele alması açısından ilk olan bu çalışma, öz-yönetim kuramına karşı bir tablo çizmemektedir. Aksine, bu bağlantılar, Türkiye'deki iş gücü piyasasının özelliklerinin ve özerk davranışlardaki farklılıkların kültürel arka planının iyi bir yansıması olarak düşünülebilir; farkındalık ve seçimin denetim odağı ve uyum yetenekleriyle değişen pratik ve sosyal doğurgularının altını çizer.
Using self-determination theory (SDT), this study aimed toexamine the impact of awareness and choice on career-relatedoutlooks and emotional-social associates in career domainamong university students. Awareness (being more aware offeelings and sense of self), and choice (feeling a sense ofchoice with respect to behaviors) were expected to positivelypredict stress management and general positive moodthroughout the career development process of students; and,this impact was expected to be via higher career adaptabilitiesand lower external career locus of control. With a sample of595 students from Ankara University and relevant measures ofconstructs, a model testing was conducted. Path analysisrevealed that: 1) choice positively predicted general positivemood through career adaptabilities, as expected; 2) awarenesspositively predicted stress management, and general positivemood directly (as expected) but indirectly through externalcareer locus unexpectedly. Being the first paper examining theemotional social-intelligence indicators along with careerrelatedoutlooks within SDT-based career research, theseresults are not contrary to SDT. Rather, these associationswell-displays the labor market characteristics of Turkey andcultural background of differences in autonomous behaviors;emphasizing the practical and social implications of awarenessand choice varying with locus of control and adaptabilities.
