Akademik Veri Yönetim Sistemi
Akdeniz Tıp Dergisi, cilt.12, sa.1, ss.1-9, 2026 (TRDizin)
Amaç: Bu araştırma, tedavi gören kanserli çocukların ebeveynlerinin sosyal işlevsellik durumlarının ve ilişkili faktörlerin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır.
Gereç ve Yöntemler: Araştırma kesitsel tipte olup, 15 Şubat 2023-15 Şubat 2024 tarihleri arasında Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Hematoloji-Onkoloji Servisi’nde yatan 60 çocuk ve ebeveyniyle yürütülmüştür. Sosyodemografik verilere ulaşmak için “Kişisel Bilgi Formu”, sosyal işlevsellik düzeyini belirlemek için “Sosyal Uyum Kendini Değerlendirme Ölçeği” kullanılmıştır. Analizler SPSS 26 ve GPower 3.1 programlarıyla yapılmış olup anlamlılık düzeyi p<0,05 alınmıştır.
Bulgular: Ebeveynlerin sosyal işlevsellik puan ortalaması 40,9±6,6’dır. Sosyal işlevsellik puanlarının, tedavi süresince maddi ve manevi destek alma durumları (p:0,040) ve yaşayan çocuk sayısıyla (p:0,047) ilişkili olduğu; ebeveynlerin %81,7’sinin normal sosyal işlevselliğe sahip olduğu, %18,3’ünün azalmış sosyal işlevselliğe sahip olduğu bulunmuştur. Azalmış sosyal işlevsellik sıklığı, yaşayan çocuk sayısı üç ve üzeri olan ebeveynlerde (%27,3), yaşayan çocuk sayısı bir ve iki olan ebeveynlere (%7,4) göre; maddi ve manevi destek almayan ebeveynlerde (%28,6), alabilen ebeveynlere (%4,0) göre daha yaygındır (p<0,05). Yaşayan çocuk sayısı bir arttıkça, sosyal işlevselliğin azalmış olma ihtimali 1,83 (1,02-3,28) kat artmaktadır. Maddi-manevi destek almayanlarda, alanlara göre azalmış sosyal işlevsellik 15,24 kat daha fazladır (p<0,05).
Sonuç: Çocuğu kanser tedavisi boyunca hastanede kalan ebeveynlerin sosyal işlevsellik durumları ara ara değerlendirilmeli, gerekli görülen durumlarda psikiyatrist/psikologdan destek alınmalı, sağlık bakım ekibi aileyi psikososyal olarak ve bilgi eksiklerinin giderilmesi konusunda desteklemeli, hastanelerde hasta ve yakınlarına bütüncül olarak bakım verilmeli ve ebeveynlerin duygusal ve fiziksel olarak rahatlayabileceği ortamlar oluşturulmalıdır.