Akademik Veri Yönetim Sistemi
Kent, İnşaat ve Ekonomi Kongresi, Gaziantep, Türkiye, 2 - 04 Mayıs 2019, ss.36-57, (Tam Metin Bildiri)
Türkiye’de son 15 yılda ekonomik büyüme ve olumlu yatırım ikliminden birçok sektör gibi inşaat ve
gayrimenkul sektörü de etkilenmiştir. İnşaat ve gayrimenkul sektörlerindeki büyüme; hane ve kişi başına
gelirdeki artış ile uyumlu konut ve proje kredisi uygulamaları ve devletin toplu konut ve dönüşüm projeleri ile
teşvik edilmiş, ancak iki sektördeki hızlı büyüme birçok kişinin eleştirisine konu olmuştur. Artan ticari, konut ve
kentsel altyapı projelerini tamamlayan ulusal altyapı projeleri ve ekonomik programlar, taşınmazın vatandaş ve
yabancı için bir yatırım alanı olmasına katkı yapmış, yabancıların edindikleri taşınmazlarda artış olmuştur. İnşaat
ve gayrimenkul sektörleri yaklaşık 4 milyon kişiye doğrudan istihdam sağlamakta ve birçok sektörde üretilen
mallar için ilave talep yaratmaktadır. Nüfus artışı, iç ve dış göçler, sanayi, hizmet ve imalat sektörlerindeki
gelişmeler ve dönüşüm projeleri ile şehirlerin büyümesi, yerel idarelerin altyapı maliyetlerini yükseltmekte ve
hanelerin harcama yapısı değişmektedir. Artan konut, ticari ve diğer taşınmaz varlığına karşın, özellikle büyük
şehirlerde arsa ve konut fiyatları ve kira paralarında gerileme olmamakta, hanelerin harcamaları içinde konuta
ilişkin giderler payını korumakta, hanelerin borçluluk oranları da oldukça yüksek seyretmektedir. Sektörde arz
fazlası, balon riski ve orta gelir tuzağı tartışmaları yapılmakla birlikte çalışma sonuçları bu yönde bir bulgunun
varlığını ortaya koymamaktadır. İnşaat ve gayrimenkul sektörlerinde kamu ve yerel yönetimlerle birlikte
çoğunluğu şahıs işletmesi (yap-satçı) olan toplam 200 binin üzerinde işletmenin yanında son 20 yılda
gayrimenkul yatırım ortaklıkları, değerleme, finansman, varlık kiralama, varlık yönetimi ve tesis/site yönetimi
şirketleri ortaya çıkmış ve her biri yeni bir iş alanı olarak gelişmektedir. İnşaat ve gayrimenkul sektörlerindeki
olumlu gelişmelerin ülke ekonomisine daha fazla katma değer kazandırması için imar, vergi, yönetim ve finans
alanlarında yeni düzenlemelerin yapılmasına gereksinim bulunmaktadır. İki sektörün ekonomideki öneminin
yanında, yapısal özellikleri ve özellikle kayıtdışılık nedeni ile önemli ölçüde vergi kaybına neden oldukları ve bu
bakımdan iki sektörün gerçek performansının ölçülmesinde de sorunların olduğu dikkati çekmektedir.
Throughout the last 15 years in Turkey, economic growth and favorable investment climate in many sectors have
affected construction and real estate sectors, too. Growth in the construction and real estate sectors has been
encouraged by housing and project credit practices in line with the increase in household and per capita income,
and by public housing and transformation projects, but the rapid growth in the two sectors has been the subject
of many people's criticism. National infrastructure projects and economic programs complementing the
increasing commercial, residential and urban infrastructure projects have contributed to the realization of real
estate as an investment area for the citizens and foreigners, and there has been an increase in the amount of real
estate acquired by foreigners. Construction and real estate sectors provide direct employment to approximately 4
million people and create additional demand for goods produced in many sectors. The growth of cities in line
with population growth, internal and external migrations, developments in industry, service and manufacturing
sectors and transformation projects increase the infrastructure costs of local administrations and the spending
structure of households is changing. Despite the increasing housing, commercial and other immovable assets,
there is not a decline in land and house prices and rental money, especially in big cities. In the expenditures of
households, the expenditures on housing keep their share and the indebtedness rates of households are quite
high. Although there are discussions around oversupply in the sector, excess supply risk in the sector and middle
income trap, the results of the study do not reveal the existence of a finding in this direction. In the construction
and real estate sectors, along with the public and local administrations, real estate investment trusts, valuation,
financing, asset leasing, asset management and facility/site management companies have emerged in the last 20
years, in addition to more than 200 thousand enterprises, with a majority of which are privately owned
(constructor-seller) and each one is evolving as a new business area. In order for the positive developments in
the construction and real estate sectors to add more value to the national economy, new regulations need to be
made in the fields of zoning, tax, management and finance. In addition to the importance of the two sectors in the economy, they also cause significant tax loss due to their structural features and especially informality, and
thus there are problems in measuring the real performance of the two sectors.