İşkencenin Önlenmesi Bağlamında Hukukun Üstünlüğü ve Ahlak İlişkisi*

Unuvar G. A.

Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, cilt.31, sa.4, ss.1603-1637, 2023 (TRDizin)

Özet

Lon L. Fuller'a göre hukuk, ancak insanları kendi düzenine tabi kılabilecek durumdaysa hukuk olabilir. Bunu başarabilmek için hukuk, kişileri genel kurallar aracılığıyla yönetmeli ve bu kurallar ilan edilmiş, anlaşılabilir, ileriye dönük, birbiriyle uyumlu, uygulanabilir, istikrarlı olmalı ve resmi işlemler ile ilan edilen kurallar arasında bir örtüşme bulunmalıdır. Hukukun üstünlüğünün prensipleri olarak kabul edilen bu sekiz ilke bir düzeni hukuk sistemine dönüştürmek için olmazsa olmazdır. Hukukun üstünlüğü, Fuller'ın görüşünde, kişileri haysiyet sahibi failler olarak değerlendirdiğinden ve keyfi yönetimlerin ahlaki talepleri ihlal etmeye yönelik uygulamalarını sınırlayabileceğinden ahlaki bir değer taşır. Hukuki pozitivistler ise bu prensiplerle etik arasında zorunlu bir ilişki kurulamayacağını ileri sürerek hukukun üstünlüğünü araçsal bir konuma indirgerler. Bu çalışmada ilk olarak Fuller'ın prosedürel doğal hukuk teorisiyle pozitivistlerin karşı argümanları değerlendirilmekte, daha sonra Bush yönetiminin soruşturmalarda işkence yöntemleri kullanabilmesinin ancak Fuller'ın ortaya koyduğu prensiplerin ihlali ile mümkün olduğu ortaya konarak hukukun üstünlüğünün işkencenin önlenmesi bağlamında ahlaki değeri haiz olduğu savunulmaktadır
According to Lon L. Fuller, law can only be law if it is capable of subjecting people to its own order. In order to achieve it, law must govern subjects with general rules, and these general rules must be promulgated, understandable, prospective, consistent with each other, practicable, stable; and there must be congruence between the official actions and the general rules promulgated. These eight canons considered as the principles of the rule of law are essential to make an order a legal system. In view of Fuller, the rule of law has moral value due to the fact that it treats legal subjects as agents having dignity and it can restrict arbitrary rulers' practices violating moral demands. Legal positivists, on the other hand, reduce the rule of law to an instrumental position arguing that a necessary connection between the eight principles and ethics cannot be established. In the article, firstly Fuller's procedural natural law theory and positivists' counter arguments are evaluated, then it is claimed that the rule of law has moral value in the context of preventing torture by demonstrating that the Bush administration's ability to use torture methods in investigations was only possible with the violation of Fuller's canons.