INFORMATION SECURITY IN UNIVERSITY LIBRARIES: AN EVALUATION WITHIN THE SCOPE OF LITERATURE STUDIES
INTERNATIONAL CONFERENCE ON GLOBAL PRACTICE OF MULTIDICIPLINARY SCIENTIFIC STUDIES - III, Tbilisi, Gürcistan, 5 - 06 Ekim 2026, ss.36-47, (Tam Metin Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
- Basıldığı Şehir: Tbilisi
- Basıldığı Ülke: Gürcistan
- Sayfa Sayıları: ss.36-47
- Ankara Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Son dönemlerde kişisel verilerin korunması ve bilgi güvenliği önemi artan konulardan biri haline gelmiştir. Üniversite kütüphaneleri, basılı ve elektronik bilgi kaynaklarının yanı sıra kullanıcı verileri, kurumsal kayıtlar, bilgi sistemleri ve teknolojik altyapı gibi korunması gereken çok sayıda bilgi varlığını bünyesinde barındırmaktadır. Üniversite kütüphanelerinde bilgi güvenliğinin sağlanması, belli bir vizyonu olan üniversite kütüphanelerinde kişisel verilerin işlenmesi, aktarılması ve transfer edilmesine yönelik koşulların belirlenmesi kurumda bilgi güvenliği kültürünün oluşturulmasına zemin hazırlayacaktır. Bu bilgiler ışığında, üniversite kütüphanelerinde bilgi güvenliğine ilişkin ulusal ve uluslararası literatür, alanda öne çıkan çalışma konuları ve kütüphane bilgi sistemlerinin güvenliğinin değerlendirilmesine yönelik geliştirilen bir model araştırma kapsamında değerlendirilecektir. Araştırmada betimleme yöntemi kullanılmış, veriler literatür taraması yoluyla elde edilmiştir. Bu kapsamda Taylor & Francis, Springer, ProQuest ve çeşitli uluslararası veri tabanları ile Türk Kütüphaneciliği, Bilgi Dünyası ve Bilgi Yönetimi dergileri taranmış; ayrıca Google Akademik üzerinden ilgili yayınlara erişilmiştir. İncelenen çalışmalar, üniversite kütüphanelerinde bilgi güvenliğinin; kullanıcı ve personel güvenliği, kişisel verilerin korunması, bilgi sistemleri ve koleksiyon güvenliği, fiziksel güvenlik, ağ ve yazılım güvenliği ile bilgi güvenliği farkındalığı gibi farklı başlıklar altında ele alındığını göstermektedir. Literatür çalışmalarından hareketle, araştırmada Ismail ve Zainab (2013) tarafından geliştirilen Kütüphane Bilgi Sistemleri Güvenlik Değerlendirme Modeli analiz edilmiştir. Modelde kütüphane bilgi sistemlerinde bilgi güvenliği, teknolojik ve organizasyonel önlemler temelinde ele alınmakta; teknolojik güvenlik, bilgi güvenliği politikası, prosedürler ve kontroller, yönetim araç ve yöntemleri ile farkındalık oluşturma olmak üzere beş aşamada değerlendirilmektedir. Araştırma sonucunda, üniversite kütüphanelerinde etkili bilgi güvenliğinin yalnızca teknolojik altyapının korunmasıyla sağlanamayacağı; bilgi güvenliği ve kişisel verilerin korunmasına yönelik politika, standart, prosedür, yönetim uygulamaları ve personel ve yönetici farkındalığının da sürecin temel unsurları olduğu görülmüştür. Ayrıca araştırmada, Türkiye’de bilgi ve belge yönetimi alanında üniversite kütüphanelerinde bilgi güvenliğini doğrudan ele alan çalışmaların sınırlı olduğu belirlenmiştir. Bu nedenle alana özgü bilgi güvenliği uygulamalarını, politikalarını ve farkındalık düzeylerini inceleyen çalışmaların artırılması önem taşımaktadır.
Anahtar sözcükler: Üniversite kütüphaneleri, bilgi güvenliği, kişisel verilerin korunması, bilgi sistemleri, bilgi güvenliği farkındalığı.
In recent years, the protection of personal data and information security have become increasingly important issues. University libraries contain a wide range of information assets that need to be protected, including printed and electronic information resources, user data, institutional records, information systems, and technological infrastructure. Ensuring information security in university libraries and establishing clear conditions for the processing, disclosure, and transfer of personal data in libraries with an institutional vision can contribute to the development of an information security culture within the institution. In light of these considerations, this study examines the national and international literature on information security in university libraries, prominent research topics in the field, and a model developed for evaluating the security of library information systems. The descriptive method was employed in the study, and the data were obtained through a literature review. Within this scope, Taylor & Francis, Springer, ProQuest, and various international databases were searched, together with the journals Türk Kütüphaneciliği, Bilgi Dünyası, and Bilgi Yönetimi. Relevant publications were also accessed through Google Scholar. The reviewed studies demonstrate that information security in university libraries has been addressed under various headings, including user and staff security, protection of personal data, information system and collection security, physical security, network and software security, and information security awareness. Based on the literature, the Library Information Systems Security Evaluation Model developed by Ismail and Zainab (2013) was analyzed in this study. The model approaches information security in library information systems on the basis of technological and organizational measures and evaluates it across five dimensions: technological security, information security policy, procedures and controls, management tools and methods, and awareness-raising activities. The findings indicate that effective information security in university libraries cannot be achieved solely through the protection of technological infrastructure. Policies, standards, procedures, management practices, and the awareness of both staff and administrators regarding information security and personal data protection are also essential components of the process. The study further reveals that research directly addressing information security in university libraries within the field of information and records management in Türkiye remains limited. Therefore, increasing the number of studies examining field-specific information security practices, policies, and awareness levels is considered important for the further development of the literature.
Keywords: University libraries, information security, personal data protection, information systems, information security awareness.