Akademik Veri Yönetim Sistemi
9. Uluslararası 20. Ulusal Hemşirelik Kongresi, Ankara, Türkiye, 14 - 16 Mayıs 2026, (Yayınlanmadı)
İleri
evre kanser, artan sağkalım süreleri sonucunda uzun süreli ve yüksek maliyetli
tedavi süreçleri gerektiren kronik bir hastalık haline gelmiş olup, hastalar
üzerinde önemli bir finansal yük oluşturmaktadır. Finansal toksisite, kanser
tedavisine bağlı ortaya çıkan objektif ekonomik yük ile bu yükün bireyde
oluşturduğu subjektif finansal sıkıntıyı kapsayan çok boyutlu bir kavramdır.
Amaç: Bu derlemenin amacı, ileri
evre kanserli erişkin hastalarda finansal toksisitenin belirleyicilerini ve
klinik sonuçlarını güncel kanıtlar doğrultusunda sistematik olarak
incelemektir.
Yöntem: Bu derleme kapsamında,
2015–2025 yılları arasında yayımlanan çalışmalar PubMed, Scopus ve Web of
Science veri tabanlarında taranmıştır. Literatür taramasında “financial
toxicity”, “cancer”, “advanced cancer” ve “cost burden” anahtar kelimeleri
kullanılmıştır. Dahil edilme kriterleri; ileri evre kanserli erişkin hastaları
içeren, finansal toksisiteyi değerlendiren ve İngilizce yayımlanan çalışmalar
olarak belirlenmiştir. Editöryal yazılar, olgu sunumları ve pediatrik
popülasyonu içeren çalışmalar dışlanmıştır. Çalışmalar önceden belirlenen dahil
edilme ve dışlama kriterlerine göre seçilmiş ve finansal toksisite
belirleyicileri ile hasta sonuçları açısından tematik olarak analiz edilmiştir.
Bulgular: Bulgular dört ana tema
altında incelenmiştir: sosyoekonomik, klinik, tedaviye bağlı ve sağlık sistemi
ile ilişkili faktörler. Mevcut kanıtlar, finansal toksisitenin bu faktörlerin
etkileşimi sonucunda ortaya çıktığını göstermektedir. Yüksek maliyetli tedaviler,
tedavi süresinin uzaması ve ileri evre hastalık finansal yükü artıran temel
unsurlar arasındadır. Düşük gelir düzeyi, yetersiz sigorta kapsamı, genç yaş ve
iş gücü kaybı gibi sosyoekonomik değişkenler finansal toksisite riskini
artırmaktadır. Klinik açıdan, hastalığın ileri evresi, nüks durumu ve uzun
süreli tedavi gereksinimi finansal yükün derinleşmesine katkıda bulunmaktadır.
Finansal toksisite; yaşam kalitesinde azalma, tedaviye uyumsuzluk, artmış
psikolojik distres ve sağkalımda olumsuz etkiler ile ilişkilidir. Artan
finansal yük, hastaların tedavi süreçlerinde gecikme, doz atlama veya tedaviyi
bırakma gibi uyumsuzluk davranışlarına yol açabilmektedir.
Sonuç: Finansal toksisite,
yalnızca ekonomik bir yük değil, klinik sonuçları doğrudan etkileyen modifiye
edilebilir bir risk faktörüdür. Bu nedenle finansal risklerin erken dönemde
tanılanması, uygun destek mekanizmalarının devreye sokulması ve hemşirelerin hasta
eğitimi ile yönlendirme süreçlerinde aktif rol alması, tedaviye uyumun
artırılması ve yaşam kalitesinin korunması açısından kritik öneme sahiptir.
Gelecek çalışmaların finansal toksisiteyi azaltmaya yönelik müdahalelere
odaklanması önerilmektedir.