Yapay Zekâ, Etik Sınırlar ve Ekonomik Değer Çatışmaları
seçme iktisadi yazılar, Fetullah Akın - Hasan Çebi Bal, Editör, Nobel Yayın Dağıtım, Ankara, ss.251-261, 2026
- Yayın Türü: Kitapta Bölüm / Araştırma Kitabı
- Basım Tarihi: 2026
- Yayınevi: Nobel Yayın Dağıtım
- Basıldığı Şehir: Ankara
- Sayfa Sayıları: ss.251-261
- Editörler: Fetullah Akın - Hasan Çebi Bal, Editör
- Ankara Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
* Dr.Öğr.Üyesi, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi, İktisat Bölümü, https://orcid.org/0000-0002-7067-4997
Bilgi ve iletişim teknolojilerindeki gelişmelerin ekonomik yaşama entegre olmasıyla başlayan ve özellikle 21. yüzyılın başlarına tarihlenen dijital dönü-şüm “hız ve anındalık” avantajıyla sürekli güncellenmektedir. Bu gelişmeler, günlük hayatlarımıza dokunduğu gibi ekonomik ve sosyal hayatımızı da etki-lemekte, literatürdeki birçok bilimsel tanımı baştan şekillendirmektedir. De-ğer yaratımı, dağılım, teşvik, üretim süreçleri hatta hizmetler ekseninde etkisi her geçen gün artan, dönüşen ve dönüştüren bir kavram olarak ekonominin dijitalleşmesi de yeni bir araştırma alanı olarak yerini almıştır. Ancak hızla değişen ortam ve imk}nlarla dijital ekonomi için tek tip bir tanımlama ve sabit bir ekosistem yeterli gelmemektedir.
Dijital ekonominin teknolojik değişime bağlı yaşanan paradigmal değişim karşısında nasıl evrildiği, “Yapay Zek} (YZ)” teknolojilerinin hızla hayatımıza entegre olmasıyla, değişim tartışmaları, farklı bir boyuta taşınmaktadır. Yeni-likçi çözümlerle hız ve verimlilik odaklı işleyen çözümler, küresel ekonomiyi de yarattığı yeni pazarlarla her gün yeniden şekillendirmektedir.
Bu süreçte en dikkat çeken unsurların başında, özellikle Amerika Birleşik Devletleri (ABD), Çin ve Avrupa Birliği (AB)’nin başı çektiği yeni bir jeopolitik rekabet alanı yaratılması, ekonomik gücün az sayıda ülke ve şirkette yoğunla-şarak küresel eşitsizliği daha da artırma potansiyeli gelmektedir. Sosyal ve etik açıdan bakıldığında ise adalet-hakkaniyet (ASIL, 2025:152), eşitlik, insan hakları ve kamu yararı konusu öne çıkmaktadır. Özellikle kişisel verilerin mahremiyeti, işgücü piyasalarını dönüştürme hızının yaratabileceği sosyo-ekonomik sıkıntılar tedirgin etmektedir. Bu çalışmada YZ’nın “etik” olarak Seçme İktisadi Yazılar 2025
252
sürdürülebilirliği tartışılırken, etik konusu sosyo-ekonomik olarak nasıl yöne-tilebileceği ele alınacaktır. Birinci bölümde YZ’nın hikayesive olgunlaşma sü-recinden bahsedilecektir. İkinci bölümde etik kavramı, etik YZ ilişkisi ortaya koyulacak, üçüncü bölümde etik, YZ ve ekonominin birbirini bütünleyen ve etkilen yönleri ele alınacaktır. Sonuç ve çözüm önerileri, YZ’nın etik olarak tatmin eder bir noktaya gelebilme olasılıkları tartışılacaktır.