Veri Zarflama Analizi Çapraz Etkinlik Yaklaşımı ile Eğitim ve Araştırma Hastaneleri Performanslarının Değerlendirilmesi

3. Uluslararası Sağlık Bilimleri ve İnovasyon Kongresi, Ankara, Turkey, 26 January 2021, (Summary Text)

Publication Type: Conference Paper / Summary Text
City: Ankara
Country: Turkey
Ankara University Affiliated: Yes

Abstract

ÖZET Bir doğrusal programlama yöntemi olan Veri Zarflama Analizi veri seti içerisindeki en iyi girdi ve çıktı karmasına sahip karar birimlerini tespit etmeye çalışmaktadır. Bu nedenle Veri Zarflama Analizi merkezi eğilimden ziyade sınırlara (frontiers) yönelik bir yaklaşımdır. Bu yaklaşım veri setindeki sıra dışı üretim yapısına sahip karar birimlerinin sınırlarda yer alması ve dolayısıyla diğer karar birimlerince örnek (benchmark) alınamama sorununu da beraberinde getirmektedir. Söz konusu problemi aşmak için karar birimleri girdi ve çıktı yapılarının karşılıklı olarak değerlendirilmesi temeline dayanan Veri Zarflama Analizinin “Çapraz Etkinlik” yaklaşımı kullanılmaktadır. Geleneksel Veri Zarflama Analizi ve Çapraz Etkinlik skorlarından Maverick İndeks adı verilen ve karar birimleri üretim yapılarının sıra dışılıklarını ortaya koyan bir rasyo türetilmektedir. Çapraz Etkinlik ve Maverick İndeks skorları, etkin karar birimlerinin tam etkin olup olmadıklarını değerlendirmekte; etkin olmayan karar birimleri girdi ve çıktı karmasının da ne kadar sıra dışı olduğunu ölçmektedir. Böylece analiz metodu etkinlik skorlarını teyit eden bir indikatör olmasının yanı sıra analiz öncesinde verilerden kaynaklı anomalilerin tespitini sağlayan bir araç görevi de görmektedir. Çalışmada Girdi Yönelimli (IO) Ölçeğe Göre Sabit Getiri (CRS) VZA yöntemi kullanılarak 20 Eğitim Araştırma Hastanesinin performansları değerlendirilmiş olup sekiz hastane etkin olarak değerlendirilmiştir. Analizin ikinci aşamasında hastanelerin Çapraz Etkinlikleri ve Maverick İndeks değerleri kullanılarak veri setindeki başıboş/bağımsız birimler tespit edilmiştir. Buna göre altı başıboş/bağımsız birim tespit edilmiş olup bunların ikisi birinci aşama analizde (CRS) etkin olarak değerlendirilen birimler olduğu (yalancı pozitif) gözlenmiştir. Çapraz etkinlik ve Maverick indeks yaklaşımı ile VZA skorlarına daha niteliksel bir bakış açısı getirilmiş; veri setindeki anomalilerin ortaya konmasına ve en sağlıklı (güçlü) karar birimlerinin belirlenmesine olanak sağlayan bir yapı tasarlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Performans Değerlendirme, Veri Zarflama Analizi (VZA), Çapraz Etkinlik, Maverick İndeks ÖZ Data Envelopment Analysis, a linear programming method, aims to identify decision-making units having the best input and output mix in the analysis data set. Therefore, Data Envelopment Analysis is a frontiers approach rather than a central tendency. This approach leads to the problem that decision units with an unusual production structure in the data set are located at the borders and therefore other decision units cannot take a benchmark. To tackle this problem, Data Envelopment Analysis “Cross Efficiency” method is used, which is based on mutual evaluation of decision units input and output structures. A ratio called the Maverick Index is derived from the traditional Data Envelopment Analysis and Cross Efficiency scores, which reveals the unusual nature of decision-making structures. Cross-Efficiency and Maverick Index scores evaluate whether effective decision-makers are fully efficient. In addition, they inspect inefficient decision units to measure their input and output structure. Thus, the analysis method is an indicator that confirms the efficiency scores and serves as a tool that enables the detection of anomalies caused by the data before analysis. In the study, the performances of 20 Training and Research Hospitals were evaluated by using the Input Oriented (IO) Constant Return to Scale (CRS) DEA method, and eight hospitals were assessed effectively. In the second stage of the analysis, the maverick units in the data set were determined by using the Cross-Efficiencies of the hospitals and Maverick Index values. Therefore, six maverick units were identified, and two of them were observed to be (false positive) efficient units in the first stage analysis (CRS). With the cross efficiency and Maverick index approach, a more qualitative perspective was brought to DEA scores. Thus, a structure was designed that allows revealing the anomalies in the data set and determining the robust (strong) decision units. Keywords: Performance Evaluation, Data Envelopment Analysis (DEA), Cross-Efficiency, Maverick Index