HIV/AIDS Tedavi Kapsamlarinin Epidemiyolojik Göstergelere Etkisinin İncelenmesi


Özler G., Tekerek B., Sütcü K.

6. Uluslararası 16. Ulusal Sağlım ve Hastane İdaresi Kongresi, Konya, Turkey, 12 - 14 October 2023, pp.170

  • Publication Type: Conference Paper / Summary Text
  • City: Konya
  • Country: Turkey
  • Page Numbers: pp.170
  • Ankara University Affiliated: Yes

Abstract

AIDS, ilk kez 1981 yılında, Amerika Birleşik Devletleri’nde yaşayan bir grup homoseksüel erkekte hastalığın tespit edilmesiyle tanımlanmıştır. İlk ortaya çıkışından bu yana HIV/AIDS salgınını kontrol altına almaya yönelik küresel kararlılık yüksek olsa da, virüs endişe verici ve artan bir hızla yayılmaya devam etmektedir. 2022 yılında 1.3 milyon insan HIV ile enfekte olmuş ve toplamda 39 milyon insan HIV ile yaşamını sürdürmektedir. Sadece 2022 yılında AIDS ile bağlantılı ölümlerim sayısı 630 bin civarındadır. Bu araştırmanın amacı HIV/AIDS tedavi kapsamlarının AIDS’e bağlı ölümlere ve anneden çocuğa bulaşmasına etkisinin incelenmesidir. Araştırmanın verileri UNICEF’in internet adresinden elde edilmiş olup araştırmaya verisi eksik olmayan 73 ülke dahil edilmiştir. Verilerin analizinde SPSS 20.0 istatistik paket programı kullanılmış olup anlamlılık düzeyi 0,05 olarak kabul edilmiştir. Çoklu regresyon analizi yöntemi kullanılmış olup modelin yeterliliği, artıkların incelenmesi, aykırı ve etkili gözlemlerin belirlenmesi ve çoklu bağlantının tespiti ile belirlenmiştir. Araştırmanın bağımlı değişkenleri olarak Yıllık AIDS’ bağlı ölümlerin tahmin oranı (100.000 nüfus başına) ve Tahmini anneden çocuğa bulaşma oranı (%) olarak belirlenmiştir. Çalışmanın bağımsız değişkenleri Hayat boyu ART alan HIV ile yaşayan hamile kadın yüzdesi, Doğumdan sonraki 2 ay içinde HIV için virolojik test yaptıran HIV ile yaşayan hamile kadınlardan doğan bebeklerin yüzdesi, Kapsamlı ve doğru HIV bilgisine sahip geçlerin (15-24 yaş) yüzdesi, HIV testi yaptıran ve son testin sonucunu alan gençlerin (15-24 yaş arası) yüzdesi, Antiretroviral tedavi ART alan HIV ile yaşayan çocukların yüzdesi olarak belirlenmiştir. Araştırma bulgularında yıllık AIDS’e bağlı ölüm oranını tahminleyen regresyon modeli anlamlı bulunmuştur (F=4,619; p=0,001). Araştırma kapsamındaki bağımsız değişkenler, 100.000 kişi başına yıllık AIDS’e bağlı ölüm oranının %23’ünü açıklamaktadır. Anlamlı olan bağımsız değişkenler arasında göreceli önemli olan değişken “daha önce HIV testi yaptıran gençlerin yüzdesi” değişkenidir (ß=0,36). Tahmini anneden çocuğa bulaşma oranını tahminleyen regresyon modeli anlamlı bulunmuştur (F=39,02; p<0,001). Araştırma kapsamındaki bağımsız değişkenler, tahmini anneden çocuğa bulaşma oranının %76’sını açıklamaktadır. Anlamlı olan değişkenler açısından göreceli önemli olan değişken “hayat boyu ART alan HIV’li hamile kadın yüzdesi” değişkenidir (ß=-0,26). HIV bilgisine sahip gençlerin yüzdesi ise, tahmini anneden çocuğa bulaşma oranı üzerindeki ikinci önemli değişkendir (ß=-0,234). Bu araştırmadan elde edilen sonuçlar, ülkelerde HIV/AIDS tedavi kapsamının, HIV/AIDS ölümlerini ve anneden çocuğa bulaşma durumunu etkilediğine dair kanıt sağlamaktadır. Araştırma sonuçlarının, ülkelerde HIV/AIDS salgınını kontrol alma konusunda gerçekleştirilecek politikalara yol göstereceği düşünülmektedir.