Akademik Veri Yönetim Sistemi
MALIYE DERGISI, sa.2025 Yılı Özel Sayısı, ss.267-297, 2026 (ESCI, TRDizin)
Türkiye’de imar uygulamaları uzun süreden bu yana yüzölçümü esasına dayalı olarak yürütülmekte olup, bu yaklaşımın adalet ve hakkaniyet ilkeleri bakımından önemli sorunlar doğurduğu çeşitli idari, hukuki ve akademik çalışmalarda vurgulanmaktadır. Kalkınma planları, kentleşme ve şehircilik şûraları, yasal değişiklik taslakları ve bilimsel araştırmalar, değer esaslı imar uygulamalarına geçilmesi gerektiğine işaret etmektedir. Bu çalışmada, Türkiye’de değer esaslı imar uygulamalarına geçişin neden gerçekleştirilemediği; idari, hukuki ve kurumsal boyutlarıyla ele alınmıştır. Bu kapsamda, geçmişten günümüze yapılan idari ve akademik çalışmalar ile yargı kararları incelenmiş, mevcut uygulamaların sınırları değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda, değer esaslı imar uygulamalarının gerekliliği ortaya konulmuş ve bu uygulamaların hayata geçirilebilmesi için yasal düzenleme ihtiyacı ile kurumsal kapasite geliştirilmesine yönelik temel başarı koşulları tartışılmıştır. Değer esaslı imar uygulamalarının benimsenmesi; kamu hizmetleri için gerekli alanların elde edilmesi, sürdürülebilir kentsel arazi yönetimi ve konut sorunlarının çözümüne önemli katkılar sunabilecek bir araç olarak değerlendirilmektedir.
Urban development practices in Türkiye have long been implemented on an area-based basis, and various administrative, legal, and academic studies emphasize that this approach leads to significant problems in terms of justice and equity. Development plans, urbanization and planning councils, draft legislative amendments, and scientific research indicate the necessity of transitioning to value-based land readjustment practices. This study examines the reasons why value-based land readjustment practices have not been implemented in Türkiye, addressing the issue from administrative, legal, and institutional perspectives. Within this scope, administrative and academic studies conducted from past to present, as well as judicial decisions, are reviewed, and the limitations of existing practices are evaluated. Based on the findings, the necessity of value-based land readjustment practices is demonstrated, and the fundamental conditions for success -particularly the need for legislative regulation and institutional capacity building- are discussed. The adoption of value-based land readjustment practices is considered a significant tool that can contribute to the acquisition of land required for public services, sustainable urban land management, and the resolution of housing-related problems.