Alkolden beklentiler ölçeği-III (yetişkin) Türkçe formunun geçerlilik ve güvenilirlik çalışması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, ADLİ BİLİMLER ANABİLİM DALI (DİSİPLİNLERARASI), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SELCAN YILDIZELİ
Danışman: İNCİ İLHAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada Brown ve arkadaşları tarafından geliştirilen Alkolden Beklentiler Ölçeği-III Yetişkin Formu Türkçeye uyarlanarak geçerlilik ve güvenilirlik çalışmaları yapılmıştır. Alkolden beklentiler teorisi doğrultusunda yapılan çalışmalar alkolün nedenselliğini ve alkolden beklentileri araştırmaya odaklanmış, alkol kullanımı ile alkolden beklentiler arasında güçlü bir ilişki bulunarak daha güçlü beklentilerin daha yüksek alkol tüketimi ile sonuçlandığını ortaya koymuşlardır. ABÖ-III-Y alkolden olumlu beklentileri ölçmek için tasarlanan, içme davranışını açıklamada beklentileri ölçmek konusunda en kapsamlı ölçektir. ABÖ-III-Y'nin olası alkol bağımlılığını önlemede, alkol tüketimini yordamada, alkol bağımlılığı ve nüks sürecindeki faktörleri anlamada yardımcı olacağı ve alkolden beklentiler teorisinin çalışılmasına olanak sağlayacağı düşünülmektedir. Bu amaçla yapılan çalışma doğrultusunda alkol kullanım bozukluğu tanısıyla tedavi gören ve tanı almaksızın alkol kullanan toplam 402 kişiye ABÖ-III-Y, İNÖ-GF ve AKBTT ölçekleri uygulanmıştır. Yapılan analizler sonucunda ABÖ-III-Y Cronbach alfa değeri 120 madde için ,972, testin ilk yarısı için ,949 ikinci yarısı için ,933 olarak bulunmuştur. Spearman-Brown Katsayısı ,904 , Guttman-Split Half katsayısı da ,903 olarak elde edilerek ölçeğin oldukça güvenilir olduğu sonucuna varılmıştır. KMO değeri .933, Bartlett Küresellik testi değeri p<.001 bulunarak faktör analizine uygunluğu görülmüştür. Yapılan doğrulayıcı faktör analizi sonrasında toplam varyansın %37,88'ini açıklayan 5 alt faktör ölçeğin orijinaliyle de uyumlu olarak şu şekilde oluşturulmuştur: Genel Olumlu Değişiklikler, Artan Sosyal Girişkenlik ve Kaygının Azalması, Gevşeme ve Gerilimi Azaltma, Cinsellikte Artış, Fiziksel Rahatlama. Yapılan madde analizinde madde gücü ,40'ın altındaki maddeler çıkarıldıktan sonra oluşturulan ölçekte Cronbach alfa değeri 82 maddenin tümü için ,967, alt ölçekler için de ,930-,779arasında değişmektedir. Yapılan analizlerde ABÖ-III-Y ile İNÖ-GF arasında r=,64 düzeyinde AKBTT ile arasında ,24 düzeyinde anlamlı bir korelasyon bulunmuştur. ABÖ-III-Y ölçek puanları doğrultusunda katılımcıların alkolden beklentilerinin AKBTT sonuçları, eğitim durumu, alkol kullanımı, yaş ve cinsiyetlerine göre anlamlı farklılıklar oluşturduğu görülmüştür. Analizler sonucunda ABÖ-III-Y'nin yeterli ölçüde güvenilir ve geçerli bir ölçme aracı olduğu sonucuna varılmıştır.