Tescilsiz tasarımların korunması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, ÖZEL HUKUK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2011
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İSMAİL FİDAN
Danışman: KEMAL ŞENOCAK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Türk hukukunda tescilsiz tasarımlar tanımlanmadığı gibi tescilsiz tasarım sayılma koşulları veya koruma şartları da belirtilmemiştir. Bu nedenle Türk hukuku açısından halen tescilli olmayan tasarımların tümünün tescilsiz tasarım sayılması ve bu tasarımların genel hükümlerle korunması gerekmektedir. Söz konusu koruma iki yolla gerçekleştirilmektedir.Tescilsiz tasarımların korunmasında en fazla uygulanan usul, ticaret kanununun haksız rekabet hükümlerinden istifade etmektir. Tescilsiz tasarımların haksız rekabet kapsamında korunmasında en ziyade TTK m.57/5'ten iltibas suretiyle haksız rekabet hükümlerinden istifade edilebilir. Ancak haksız rekabet hükümleri ile koruma için tasarımın türü ve tasarımın özellikleri de dikkate alınmalıdır. Bu nedenle sadece sübjektif-nispi yeniliğe veya özgünlüğe veya tüketiciler nezdinde belli bir bilinirliğe sahip olan tescilsiz tasarımlar korunmalıdır. Ayrıca haksız rekabet hükümleri ile koruma süresiz olmamalı koruma süresi 5 yıl ile sınırlandırılmalıdır.Tescilsiz tasarımların korunmasında uygulanacak diğer bir usulde fikrî ve sınaî mülkiyete ilişkin diğer düzenlemelerden istifade edilmesidir. Bu bağlamda tescilsiz tasarım, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında eser olarak veya Patent Haklarının Korunması Hakkındaki 551 sayılı KHK kapsamında patent veya faydalı model olarak veya Markaların Korunması Hakkındaki 556 sayılı KHK kapsamında marka olarak korunabilir. Ancak FSEK kapsamında korunma için tescilsiz tasarımın eser niteliği taşıması, patent, faydalı model ve marka olarak korunmak için de ilgili KHK'ler kapsamında tescil edilme zorunluluğu bulunmaktadır. Ayrıca tescilsiz bir tasarımın marka hukuku kapsamında bir işaretin marka olarak tesciline itiraz etmek veya işaret marka olarak tescil edilmişse hükümsüzlük davası gerekçesi olması yoluyla korunması da mümkündür.Söz konusu iki usulün yanında bu yasama döneminde kanunlaşması beklenen Tasarımların Korunması Hakkındaki Kanun Tasarısında da tescilsiz tasarımlara ilişkin hüküm bulunmaktadır. Tasarı sadece yeni ve ayırt edici tescilsiz tasarımlara ilişkin hüküm içermekte olup, tasarıya göre söz konusu tasarımlar kamuya sunmadan itibaren 3 yıllık süre boyunca taklide karşı korunmaktadır. Ancak tescilsiz tasarımların tümüne ilişkin genel hükümler koymadığından, tasarı yasalaşsa bile tescilsiz tasarımların nasıl korunacağı sorusu tam anlamıyla çözülmeyecektir.