Suriçi istanbul'un tekkeleri ve son şeyhleri

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Temel İslam Bilimleri, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MEHMED AKİF KÖSEOĞLU

Danışman: Mustafa Aşkar

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

1453 yılından 677 sayılı Kanun ma'rifetiyle yasaklandığı 1925 yılına kadar İstanbul'da 550'nin üzerinde tekke faaliyet göstermişdir. Bünyesinde yetişen insanlar vasıtasıyla kültürel hayata derin tesirler bırakan bu müeseseler tasnif edilirken bugünkü Fatih ilçesini teşkil eden suriçindeki mahalleler esas alınmışdır. Tekkelerin şeyh listeleri oluşduruldukdan sonra XX. yüzyılın ilk çeyreğinde hizmet gören şeyhlerin biyografilerine yer verilmişdir. Farklı tarîkatlara bağlı olarak faaliyet göstermiş tekkelerden bir kısmı 1925 sonrasında cami'e dönüşdürülmek suretiyle günümüze ulaşabilmişken çoğunluğu 90 yılı aşan yasaklı dönemde bakımsızlıkdan yıkılıp yok olmuşdur. Bazılarının arsası satılarak özel mülkiyete geçmiş, bazılarının arsasına ise yeni kamu binaları yapılmışdır. Bir kısmı rekonstrüksiyon metoduyla yeniden inşa edilmiş ve sivil toplum kuruluşlarına tahsis edilmişdir. Büyük çoğunluğu vakfiyelerle tesis edildiğinden vakıf senetlerinde bu tasavvufî müesseselere hangi tarîkata mensup şeyhin ta'yin edilebileceği ve sahip olması gereken hususiyetler belirtilmişdir. Tekkelerin kullanımında bu esaslara riayet edilmesi kullanıcılar için bir sorumluluk olmasının yanı sıra vakıf hukukunun da bir gereğidir.