Aronya (Aronia melanocarpa (Michx) Elliot) mikro çeliklerinin yüzen perlit yatağında ex vitro köklenmesi üzerine Iba dozlarının etkilerinin belirlenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, BAHÇE BİTKİLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SEMA COŞKUN

Danışman: Hatice Dumanoğlu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez çalışmasında, "Viking" ve "Nero" aronya çeşitlerinde mikro çeliklerin yüzen perlit yatağında ex vitro köklenmesi üzerine kontrol, 25, 50, 100 200, 500, 1000 ve 1500 mg/L IBA uygulamalarının etkileri araştırılmıştır. Yüzen perlit yatağına dikilmeden hemen önce mikro çeliklerin dip kısmı IBA solüsyonlarına hızlı daldırma yöntemiyle 10 saniye süreyle daldırılmıştır. Yüzen perlit kültürleri 25±2ºC sıcaklık, 16 saat aydınlık (35 μmol∙m-2∙s-1) koşullarda 4 hafta tutulmuştur. Birinci denemede IBA'nın yüksek dozlarında özellikle "Viking" çeşidinde canlılık oranları önemli düzeyde düşmüştür (%43.0-70.2). Bu nedenle 2. denemede kontrol, 25, 50, 100 ve 200 mg/L IBA uygulamalarına yer verilmiştir. İkinci denemede incelenen parametrelerde uygulamalar arasında istatistiksel anlamda önemli farklılıklar bulunmamıştır. Bu denemede uygulamaların ortalaması olarak "Viking" çeşidinde canlılık oranı %97.7, canlı kalan mikro çeliklerde köklenme ve aynı zamanda aklimatizasyon oranı %99.7, kök sayısı 6.2 adet/mikro çelik, en uzun kökün uzunluğu 48.3 mm, köklenme düzeyi (1-4) 3.4, kök yaş ağırlığı 23.9 mg/mikro çelik, kök kuru ağırlığı 2.4 mg/mikro çelik olarak belirlenmiştir. Sürgün boyu 19.0 mm, yaprak sayısı 4.0 adet/mikro çelik, sürgün yaş ağırlığı 45.0 mg/mikro çelik, sürgün kuru ağırlığı 11.9 mg/mikro çelik olmuştur. "Nero" çeşidinde ise canlılık oranı %94.6, canlı kalan mikro çeliklerde köklenme oranı %99.3, kök sayısı 4.3 adet/mikro çelik, en uzun kökün uzunluğu 60.8 mm, köklenme düzeyi 3.4, kök yaş ağırlığı 25.2 mg/mikro çelik, kök kuru ağırlığı 2.3 mg/mikro çelik olarak kaydedilmiştir. Sürgün boyu 17.2 mm, yaprak sayısı 4.3 adet/mikro çelik, sürgün yaş ağırlığı 48.8 mg/mikro çelik ve sürgün kuru ağırlığı 12.6 mg/mikro çelik olarak saptanmıştır. Sonuç olarak, aronya mikro çelikleri yüzen perlit yatağında, kontrol ve özellikle IBA'nın düşük dozlarında başarılı bir şekilde ex vitro köklendirilmiş ve aynı zamanda dış koşullara alıştırılmıştır. Bu yöntem, uygulanabilirliğinin kolay ve ucuz olması nedeniyle ticari ölçekte aronya fidanı üretimi için önerilmektedir.