Neolitik Çağdan Erken Tunç Çağı sonuna kadar Anadolu'da Token olarak tanımlanan buluntular
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, ARKEOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FATMA ŞEKER
Danışman: VASIF ŞAHOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Arkeolojik veriler Neolitik Çağ'da ihtiyacından fazlasını üretmeye başlayan insanoğlunun, bilişsel zekası ile elinde bulunan kaynakları kıt zamanlarda kullanmak amacıyla muhafaza etme ve yönetme yetisine de sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Arkeoloji biliminde küçük buluntu grupları içerisinde değerlendirilen "hesaplama/calculi taşı", "sayaç", "jeton" vb. gibi çeşitli tanımlamalarla yer alan tokenler, M.Ö. 10.binyıldan itibaren başta Yakındoğu coğrafyası olmak üzere Batı Asya'ya kadar birçok yerleşimde araştırmacıların karşısına çıkmıştır. İnsanoğlunun yaşam biçiminde birçok değişimi barındıran Neolitik Çağ'da, sosyal karmaşıklığın ve uzmanlaşmış ekonomilerin gelişimi ile kayıt tutma ihtiyacı da ortaya çıkmıştır. Yakındoğu arkeolojisinde karşılaşılan token topluluğunun ilk ortaya çıktıkları Neolitik Çağ başlangıcından itibaren geometrik biçimleri ile temsil ettikleri metaları sayma, kayıt altına alma işlevini üstlendikleri varsayılmaktadır. Kilin yaygın kullanımıyla birlikte bilinçli üretilen geometrik biçimleri ile 4000 yılı aşan zaman dilimi içerisinde ekonomik faaliyetlerin bir elemanı olarak kabul görmüştür. Bu çalışmada öncelikle "token" olarak tanımlanan buluntuların Yakındoğu arkeolojisinde elde edilen bulgular ışığında gelişimi ve işlevleri, Anadolu'dan Yakındoğu'ya ve günümüz İran topraklarına kadar geniş bir coğrafyada ortaya çıkan buluntuların 4000 yılı aşkın bir zaman aralığında aynı işlevle kullanım görüp görmedikleri ortaya koyulmuştur. Anadolu coğrafyasında da karşılaşılan eserlerin ilk ortaya çıktıkları Neolitik Çağ'dan kullanımdan kalktığı varsayılan Erken Tunç Çağı sonuna kadar gelişimi araştırılarak, açığa çıkarıldıkları bağlamlar (konteksler) ışığında Anadolu arkeolojisinde zamansal ve bölgesel benzerlikler/ farklılıklar değerlendirilmiştir. Ayrıca buluntu grubunun ilk ortaya çıktığı Yakındoğu arkeolojisi ile benzerlikleri/farklılıkları takip edilmeye çalışılarak, "token" olarak tanımlanan buluntuların Anadolu arkeolojisindeki yeri değerlendirilmeye çalışılmıştır