Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, KAFKAS DİLLERİ VE KÜLTÜRLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÜLSÜN YILMAZ GÖKKİS
Danışman: Birsen Karaca
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:"Sergey Paracanov'un Filmlerinde Ermeniler ve Ermeni Kültürü" başlıklı bu doktora tezinde, Sergey Paracanov'un çekimlerini tamamladığı on dört filminde, Ermeni kültür insanlarını konu alan ve Ermeni kültürünün (maddi ve manevi) unsurlarını işleyen eserleri incelenmiştir. Yönetmenin sanatının melez yapısı, çalışmamıza disiplinlerarası bir karakter kazandırdı. Tezi üç bölüme ayırdık. Birinci bölümde, Dünya sinemasının ve Sovyet sinemasının tarihçesi ilgi alanımıza girdi. Sovyet sinemasının ulusal kimliği ve karakteristik özelliklerinden bahsedildi. Bu bölümde Sovyet sineması bünyesinde oluşmaya başlayan Ermeni sineması hakkında kısaca bilgi verildi ve Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği döneminde yaşamış ve eserler vermiş Ermeni yönetmenleri gösteren bir tablo hazırlandı. İkinci bölümün konusu sinemanın beslendiği kaynaklardı. Bu bağlamda, sinemada materyal olarak kullanılan edebiyat ve folklor ürünleri çalışmamızın ilgi alanına girdi. Bu bölümde sadece kavramsal ve kuramsal çalışmalar değil, edebiyat ve sinema arasındaki benzerlik ve farklılıklar alt başlıklar halinde irdelendi. Ayrıca Paracanov'un filmlerinin yapısı gereği sinema ve resim ilişkisi de bu tezin araştırma konusu oldu. Tezin son bölümü olan üçüncü bölümde, önce Paracanov'un yaşamı ve sanat hayatı hakkında bilgi verildi. Yönetmenin tüm filmleri Ermeniler ve Ermeni kültürü bağlamında incelendi. Ancak tezin sınırlılıkları nedeniyle, Ermeniler ve Ermeni kültürüne ait unsurların yer aldığı ve Ermenistan'da çekilen iki filmi, Hakob Hovnatanyan ve Narın Rengi ön plana çıkarılarak analizi yapıldı. Yine bu bölümde, Paracanov'un filmlerine konu olan iki kültür adamı, Ermeni bir ressam olan Hakob Hovnatanyan ve Ermeni âşık Sayat Nova ile ilgili araştırmalar yapılmış ve ulaşılan bilgiler aktarılmıştır. Sonuç bölümünde, Sergey Paracanov'un bitirme tezi de dâhil olmak üzere ilk eserlerinden itibaren herhangi bir kültürün veya ideolojinin temsilcisi olmadığı; sadece tanıdığı ve öğrendiği kültürlerin sunumunu yapmak kaygısı ile hareket ettiği; kendisinin ve sanatının Sovyetler Birliği'nin sunmuş olduğu çok kültürlü ortamdan beslendiği ve melez bir karakter taşıdığı değerlendirmesi yapılmıştır.