Farklı lise türlerinde görev yapan İngilizce öğretmenlerinin kullandıkları öğretim programı uyarlama örüntüleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: VİLDAN MUTLU
Danışman: Asuman Fulya Soğuksu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı, farklı lise türlerinde görev yapan İngilizce öğretmenlerinin derslerinde kullandıkları program uyarlama örüntülerini ve bunları kullanma nedenlerini incelemek, bu örüntülerin okul türlerine göre farklılaşıp farklılaşmadığını ortaya koymaktır. Araştırma, karma yöntem desenlerinden açıklayıcı sıralı desen kullanılarak yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubunu 2024-2025 eğitim-öğretim yılında Marmara Bölgesi'nde yer alan bir ilin dört ilçesindeki Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı yedi farklı lise türünde (Anadolu Lisesi, Anadolu İmam Hatip Lisesi, Fen Lisesi, Güzel Sanatlar Lisesi, Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi, Sosyal Bilimler Lisesi ve Spor Lisesi) görev yapan 150 İngilizce öğretmeni oluşturmuştur. Nicel veriler, "Öğretim Programlarını Uyarlama Örüntüleri Ölçeği" aracılığıyla 150 öğretmenden toplanmıştır. Bu veriler genişletme, atlama ve yeniden düzenleme olmak üzere üç alt boyutta değerlendirilmiştir. Verilerin analizinde SPSS 26.0 programı kullanılarak betimsel istatistikler ve Kruskal Wallis H Testi uygulanmıştır. Nitel veriler, yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla gönüllü olan 12 öğretmenden toplanmış ve MAXQDA 24.9.1 programı kullanılarak tematik analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Elde edilen bulgular, okul türleri arasında tercih edilen uyarlama örüntülerine ilişkin anlamlı farklar olduğunu göstermiştir. Anadolu Lisesi ve Fen Lisesi'nde görev yapan İngilizce öğretmenlerinin ağırlıklı olarak "genişletme" örüntüsünü kullandığı, buna karşılık Anadolu İmam Hatip Lisesi ve Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi'nde görev yapanların "atlama" örüntüsüne daha sık başvurduğu belirlenmiştir. Genişletme uyarlamalarının kullanılmasının nedenleri arasında öğrenci özellikleri, veli katılımı ve materyal kaynaklı sorunlar; atlama örüntüsünün tercih edilme gerekçeleri arasında ise yine öğrenci özellikleri, zamana bağlı sorunlar ve materyal kaynaklı sorunlar öne çıkmıştır. Yeniden düzenleme örüntüsünün tercih edilme nedenleri olarak öğrenci özellikleri, zaman yönetimi ve sınıf ortamı temaları belirlenmiştir. Öğretmenler, bu temaların program uyarlama sürecindeki kararlarını doğrudan etkilediğini belirtmiş ve tüm lise türleri için ayrı bir öğretim programı ve ders kitapları geliştirilmesi gerektiğini vurgulamışlardır. Bu bulgular uygulama ve gelecek araştırmalar için öneriler sunmayı olanaklı kılmıştır.