Hemodiyaliz hastalarında abdominal aort anevrizması sıklığı ve risk faktörleri
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2005
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ALTAY KANDEMİR
Danışman: GÖKHAN NERGİZOĞLU
Özet:ÖZET Hemodiyaliz Hastalarında Abdominal Aort Anevrizması ve Risk Faktörleri Son dönem böbrek yetmezliği hastalarında mortalite ve morbiditenin en sık nedeni olarak kardiyovasküler hastalıklar gösterilmektedir. Ancak geleneksel risk faktörleri diyaliz hastalarında artmış kardiyovasküler mortaliteyi tam olarak açıklayamamaktadır. Yanı sıra, bu hastalar volüm yüklenmesi, anemi, yüksek üremik toksin düzeyi, proteinüri, malnütrisyon, hipoalbüminemi, inflamasyon, protrombotik faktörler, artmış oksidatif stres, anormal kalsiyum-fosfor metabolizması, hiperparatiroidizm, arterio-venöz fistül varlığı ve vasküler kalsifikasyonlar gibi ek risk faktörlerine sahiptir. Abdominal aort anevrizması ( AAA ) erişkin erkeklerdeki ölüm nedenlerinin başta gelen nedenlerinden biridir. Asemptomatik ve rüptüre AAA nın sıklığı ve yaş-standartize mortalitesi son yıllarda giderek artmaktadır. Ultrasonografi gibi; kolay ve ucuz inceleme yöntemlerin kullanıma girmesi ve giderek artan ortalama yaşam süresi bu duruma katkıda bulunmaktadır. Altmış yaş üzeri erkeklerde sıklık % 4-9 olarak bildirilmektedir. Avrupa'da altmış yaş üzerindeki ölümlerin % 2' sinin AAA'na bağlı olduğu bildirilmektedir. Bu nedenle son zamanlarda AAA taramasının değerlendirilmesine yönelik çalışmaların sayısı artmaktadır. Çalışmaya en az 3 aydır hemodiyalize giren, 40 yaş üzeri 647 hemodiyaliz hastası ve sağlıklı kontrol populasyondan 40 yaş üzeri 185 hasta dahil edildi. HD hastaları hemodiyaliz işleminin ortasında supin pozisyonunda B-mode gri skala ultrasonografik projeksiyon kullanılarak infrarenal aorta ve suprarenal aortanın transvers çap ve anterior-posterior çap ölçümleri yapıldı. Abdominal aortanın ultrasonografi ile taramasında 3,5 mHz problu portabl ultrasonografi makinesi kullanıldı (Hitachi EUB-405 plus). Hastalarda AAA sıklığı ve bunun yaş, cinsiyet, diyaliz süresi, vücut kitle indeksi, kan basıncı, DM, sigara, hemoglobin, hemotokrit, serum albümin, CRP, homosistein, kalsiyum, fosfor, PTH, total kolesterol, TG, HDL ve LDL kolesterol düzeyleri arasındaki ilişki araştırıldı. Değerlendirmede AAA 27sıklığının, HD hastaları ile kontrol grubu karşılaştırıldığında anlamlı olarak HD grubunda yüksek olduğu saptandı ( p < 0.05). Çalışmaya alınan bireyler cinsiyete göre ayrıldığın da ; Hemodiyaliz grubundaki erkeklerde AAA sıklığı anlamlı yüksek saptandı ( p< 0.05). Univariate analizde hemodiyaliz hastaları ve çalışma parametreleri incelendiğinde yaş, erkek cinsiyet, DM, hiperlipidemi ve PTH arasında anlamlı ilişki gözlendi. Ancak multivariate analizde bağımsız değişkenler yalnızca yaş, erkek cinsiyet ve DM olarak saptandı. Çalışmamız da, hemodiyaliz hastalarında abdominal aorta anevrizması riskinin arttığını ve risk artışında en temel faktörler olarak ileri yaş, erkek cinsiyet ve diyabet varlığının ön plana çıktığını saptadık. Bulgularımız ; bu risk faktörlerine sahip hemodiyaliz hastalarında düzenli tarama programları ile AAA lı olguların saptanarak gerekli girişimlerin yapılmasının hastaların yaşam sürelerine katkıda bulunulabileceğini düşündürmektedir. Anahtar Sözcükler: Hemodiyaliz, Abdominal Aort Anevrizması, Ultrasonografi, Diabetes Mellitus, Yaş 28