Kırmızı ışık soğurma oranı ölçüm yöntemi ile sebze tohumlarının kalite ayrımının yapılması

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, BAHÇE BİTKİLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: GÖZDE ŞAHİN

Danışman: İbrahim Demir

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma kırmızı ışık soğurma oranı (KISO) ile 14 adet biber ve domates, 11 adet hıyar, 13 adet patlıcan tohum partisinde tohum çimlenmesi ve tohum gücü (hızlı yaşlandırma sonrası çimlendirme) ile ilişkisini saptamak amacıyla yürütülmüştür. Geliştirilen KISO cihazı ile tohum partileri 660 nm dalga boyunda ışığa maruz bırakılmış ve kırmızı ışık absorbsiyon değerleri mikrosaniye (µs) cinsinden ölçülmüştür. Tohum çimlenmesi ISTA (2022) kurallarına göre yapılmıştır. KISO değerleri biberde 545 ile 575 µs, domateste 600 ile 850 µs , hıyarda 392 ile 447, patlıcanda ise 605 ile 645 arasında değişmiştir. Yaşlandırma testi öncesi, toplam ve normal çimlenme değerleri sırasıyla biberde %62-100 ve %55-95, domateste %56-97 ve %39-97, hıyarda %88-100 ve %88-99, patlıcanda ise %92-100 ve %83-98 olarak saptanmıştır. Ortalama çimlenme zamanı biberde 2.6 ile 5.1 gün, domateste 3 ile 7.4 gün, hıyarda 2.5 ile 3 gün patlıcanda ise 3.5 ile 6 gün arasında değişmiştir. Biberde regresyon analizleri sırasıyla yaşlandırma öncesi R²=0.473-0.685,; sonrası R²=0.569-0.702, (p<0.01–0.001) olarak tespit edilmiştir. Domateste yaşlandırma öncesi R²=0.46-0.90 sonrası R²=0.56-0.77; hıyarda ise hızlı yaşlandırma öncesi R²=0.70-0.72 ve sonrası R²=0.72-0.73 (p<0.01–0.001) değerleri saptanmıştır. Patlıcanda anlamlı ilişki bulunamamıştır. Sonuçlar, KISO ölçümlerinin sebze türlerinde tohum kalitesini belirlemede etkili olabileceğini göstermiştir.