Bazı antineoplastik ilaçların tayinine yönelik elektrokimyasal sensörlerin geliştirilmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, ANALİTİK KİMYA ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MERVE HATUN YILDIR

Danışman: NEVİN ERK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amerikan İlaç ve Gıda Dairesi (FDA) tarafından ruhsatlandırılan ilk pan-fibroblast büyüme faktörü reseptörü (FGFR) kinaz inhibitörü olan Erdatifinib ve yine FDA tarafından belirli yumurtalık kanserlerinin tedavisi için ruhsatlandırılan bir poli(ADP-riboz)polimeraz (PARP) inhibitörü olan Niraparib'in miktarlarını doğru bir şekilde ölçebilen ilk elektrokimyasal sensörler oluşturulmuştur. Her bir ilaç etken maddesi için ayrı ayrı tasarlanan modifiye CKE'ler kullanılarak, Niraparib(NRP) ve Erdafitinib'in (ERD) elektrooksidasyonu diferansiyel puls voltametri(DPV), dönüşümlü voltametri (DV) ve elektrokimyasal impedans spektroskopisi(EIS) teknikleri kullanılarak sistematik olarak araştırılmıştır. Niraparib analizi için Rutenyum (IV) oksit (RuO2) ve bizmut (III) oksitten (Bi2O3) oluşan bimetal oksit kompozit kullanılmıştır. Erdafitinib analizi için N-katkılı poröz karbon tabakalar ile modifiye edilmiş camsı karbon elektrot kullanılmıştır. NRP için 0,01-9,39 μM, ERD için 0,01-7,38 μM doğrusal aralık belirlenmiştir. Geliştirilen sensör ayrıca seçicilik, tekrarlanabilirlik ve tekrar üretilebilirlik açısından da incelenmiştir. Daha sonra, üretilen elektrot biyolojik numunelerde ve farmasötik dozaj formlarında Niraparib ve Erdafitinib'in miktar tayini için etkin bir şekilde kullanılmıştır.