Baş boyun kanserlerinin gelişiminde herpes virüslerin rolünün araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Temel Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE GÜRLER
Danışman: Zeynep Ceren Karahan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Baş ve boyun kanseri (BBK), dünya çapında en sık görülen yedinci malign tümördür. Etiyolojisi çok faktörlüdür ve virüsler önemli risk faktörleri olarak kabul edilir. BBK ile en sık ilişkilendirilen virüsler arasında herpes virüsler bulunmaktadır. Herpesviridae ailesinin özellikle bazı üyelerinin (Epstein-Barr Virus [EBV] ve İnsan Herpes Virüsü-8 [HHV-8]) kanser patogenezinde yer aldıkları çeşitli çalışmalar ile ortaya konmuştur. Herpes Simplex Virus-1 ve -2 (HSV-1, HSV-2), Varicella Zoster Virus (VZV), Sitomegalovirüs (CMV) ve İnsan Herpes Virüsü-6 ve -7 (HHV- 6 ve 7) gibi diğer herpes virüslerin de malign bir fenotip ile ilişkili olabileceği üzerinde durulsa da, bunların kanser gelişimindeki rolleri halen belirsizliğini korumaktadır. Bu çalışmanın amacı, Türk popülasyonunda baş ve boynun skuamöz hücreli karsinomun (BB-SHK) gelişiminde herpes virüslerinin rolünü araştırmaktır. Metod: 2000-2016 yılları arasında BB-SHK (hasta grubu, n=300) veya benign oral kavite/orofarinks hastalığı (kontrol grubu, n=200) tanısı alan 500 hastanın patolojik arşiv doku örnekleri değerlendirildi. BB-SHK grubunda 153 larenks, 122 oral kavite ve 25 orofarinks tümör örneği bulunmaktaydı. Kontrol grubunda 121 kronik tonsillit, 30 skuamöz epitelyal hiperplazi, 11 likenoid mukozit, 10 kronik iltihabi mukoza, sekiz skuamöz papilloma, 20 diğer örnek (oral mukoza, dil, gingiva gibi çeşitli dokuların benign lezyonları) mevcuttu. Dokulardan total nükleik asit ekstraksiyonu FFPE Tissue Kit (Qiagen, Germany) ile yapıldı. Doku örneklerinde herpes virüs varlığı polimeraz zincir reaksiyonu (PZR) ile araştırıldı. Çalışma Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi etik kurulu tarafından onaylandı (17.06.2021/I6-404-21). Bulgular: Hiçbir örnekte HHV-1, -2, -7 ve -8 saptanmamıştır. EBV; hasta grubundan bir örnekte (%0,3) ve kontrol grubundan üç örnekte (%1,5) tespit edilmiştir. VZV; hasta grubundan hiçbir örnekte saptanmazken, kontrol grubundan bir örnekte (%0,5) tespit edilmiştir. CMV; hasta grubundan hiçbir örnekte tespit edilmezken, kontrol grubundan beş örnekte (%2,5) saptanmıştır. HHV-6; hasta grubundan üç örnekte (%0,9) ve kontrol grubundan iki örnekte (%1) tespit edilmiştir. Sonuç: Türk toplumunda herpes virüs seroprevelansı oldukça yüksek olmasına rağmen doku örneklerinde viral genom saptanmaması, toplumumuzda BB-SHK gelişiminde virüslerden ziyade diğer faktörlerin daha ön planda olduğunu göstermektedir. Anahtar kelime: Baş ve boyun kanseri, skuamöz hücreli karsinom, insan herpes virüsleri