İnsan yüzü ve fotoğraflarından alınan antropometrik ölçülerle kimlik tespiti ve cinsiyet tayini
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, ANTROPOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2008
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEÇİL GÜNGÖRMÜŞ
Danışman: MEHMET SAĞIR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Dünyada; sosyal, psikolojik vb gibi çeşitli çevresel etmenlerin etkisiyle giderek artan suçlu ve suçluluk oranı, yeni kimliklendirme yöntemlerinin bulunmasını gerekli hale getirmiştir. Resmi kayıtların iyi tutulduğu ülkelerde; el ayası ve parmak izleri, iris ve retina tarama, yüz tanımlama, DNA analizi, dişlerle ilgili kayıtlar, kan grubunu içeren laboratuar kayıtları vb. belgeler, kimliklendirme çalışmalarında çok işlevseldir. Ülkemizde bu belgelerin kayıtlarının eksikliği ya da olmaması kimlik tespitini güçleştirmektedir. Bu tezde herhangi bir belgeye, kayıta gerek duymadan bireyin kimliğinin tespit edilmesi ile bu problem biraz da olsa aşılmaya çalışılmıştır. Bunun için 20 yaşını aşmış 100 erkek ve 100 kadın bireyden oluşan bir örneklem grubu oluşturulmuş ve bu bireylerin ön ve yan cepheden olmak üzere birer fotoğrafları çekilmiştir. Bireylerin yüzlerinden alınan, önceden belirlenmiş 20 antropometrik ölçü, daha sonra fotoğrafları üzerinden de alınmaya çalışılmıştır. Alınan ölçüler ve ölçülerden oluşturulan endislerden kimlik tespit etmeye ve yine bu ölçü ve endislerden hesaplanan diskriminant formülleri ile de cinsiyet tayini yapılmaya çalışılmıştır. Elde edilen sonuçların ne derece güvenilir olduğu tartışılmış ve yapılan diğer çalışmalarla da karşılaştırılmıştır.Bireylerin yüzlerinden alınan ölçüler fotoğraflarından alınan ölçülerle karşılaştırıldığında bioto basion süperior genişlik, dış kantal uzaklık, burun genişliği, kulak yüksekliği ölçüleri arasında fark olduğu ve bu farkın t testi sonucuna göre p< 0,001 düzeyinde anlamlı olduğu tespit edilmiştir. Bigonial genişlik, trichion gnathion uzunluğu, tüm yüz yüksekliği, dudak genişliği, dudak yüksekliği ve kulak genişliği ölçülerindeki fark ise az olup bu fark test sonucunda anlamlı bulunmamıştırBu çalışma sonucunda elde edilen verilere göre canlı bir bireyden alınan iç kantal uzaklık, yüz genişliği, bigonial genişlik, dudak genişliği, üst yüz yüksekliği ve tüm yüz yüksekliği ölçülerinin bireyin fotoğrafı üzerinden de alınabildiği sonucuna varılmıştır. Diğer ölçülerden; dış kantal uzaklık, burun genişliği, burun yüksekliği ve kulak yüksekliği ölçülerinin ise fotoğraf üzerinden alınamayacağı belirlenmiştir.Ölçüler ve onlardan hesaplanan endislerden oluşturulan formüllere göre ise bir fotoğrafta, kulak genişliği ölçüsünden hesaplamış olduğumuz formülle (tek değişkenli) %71,5 güvenilirlilik ile cinsiyet ayrımı yapılabilmektedir. Tüm yüz yüksekliği ve kulak genişliği ölçüleriyle oluşturulan formülden ise (çok değişkenli) %79'luk güvenilirlilik oranıyla cinsiyetin belirlenebileceği tespit edilmiştir.Fotoğraflar üzerinden sadece 2 endis hesaplanabilmiş ve bunlardan toplam yüz endisinden elde edilen formüle göre de cinsiyet ayrımı % 64 güvenilir olarak belirlenmiştir.ÖZETİnsan Yüzü Ve Fotoğraflarından Alınan Antropometrik Ölçülerle Kimlik Tespiti Ve Cinsiyet TayiniDünyada; sosyal, psikolojik vb gibi çeşitli çevresel etmenlerin etkisiyle giderek artan suçlu ve suçluluk oranı, yeni kimliklendirme yöntemlerinin bulunmasını gerekli hale getirmiştir. Resmi kayıtların iyi tutulduğu ülkelerde; el ayası ve parmak izleri, iris ve retina tarama, yüz tanımlama, DNA analizi, dişlerle ilgili kayıtlar, kan grubunu içeren laboratuar kayıtları vb. belgeler, kimliklendirme çalışmalarında çok işlevseldir. Ülkemizde bu belgelerin kayıtlarının eksikliği ya da olmaması kimlik tespitini güçleştirmektedir. Bu tezde herhangi bir belgeye, kayıta gerek duymadan bireyin kimliğinin tespit edilmesi ile bu problem biraz da olsa aşılmaya çalışılmıştır. Bunun için 20 yaşını aşmış 100 erkek ve 100 kadın bireyden oluşan bir örneklem grubu oluşturulmuş ve bu bireylerin ön ve yan cepheden olmak üzere birer fotoğrafları çekilmiştir. Bireylerin yüzlerinden alınan, önceden belirlenmiş 20 antropometrik ölçü, daha sonra fotoğrafları üzerinden de alınmaya çalışılmıştır. Alınan ölçüler ve ölçülerden oluşturulan endislerden kimlik tespit etmeye ve yine bu ölçü ve endislerden hesaplanan diskriminant formülleri ile de cinsiyet tayini yapılmaya çalışılmıştır. Elde edilen sonuçların ne derece güvenilir olduğu tartışılmış ve yapılan diğer çalışmalarla da karşılaştırılmıştır.Bireylerin yüzlerinden alınan ölçüler fotoğraflarından alınan ölçülerle karşılaştırıldığında bioto basion süperior genişlik, dış kantal uzaklık, burun genişliği, kulak yüksekliği ölçüleri arasında fark olduğu ve bu farkın t testi sonucuna göre p< 0,001 düzeyinde anlamlı olduğu tespit edilmiştir. Bigonial genişlik, trichion gnathion uzunluğu, tüm yüz yüksekliği, dudak genişliği, dudak yüksekliği ve kulak genişliği ölçülerindeki fark ise az olup bu fark test sonucunda anlamlı bulunmamıştırBu çalışma sonucunda elde edilen verilere göre canlı bir bireyden alınan iç kantal uzaklık, yüz genişliği, bigonial genişlik, dudak genişliği, üst yüz yüksekliği ve tüm yüz yüksekliği ölçülerinin bireyin fotoğrafı üzerinden de alınabildiği sonucuna varılmıştır. Diğer ölçülerden; dış kantal uzaklık, burun genişliği, burun yüksekliği ve kulak yüksekliği ölçülerinin ise fotoğraf üzerinden alınamayacağı belirlenmiştir.Ölçüler ve onlardan hesaplanan endislerden oluşturulan formüllere göre ise bir fotoğrafta, kulak genişliği ölçüsünden hesaplamış olduğumuz formülle (tek değişkenli) %71,5 güvenilirlilik ile cinsiyet ayrımı yapılabilmektedir. Tüm yüz yüksekliği ve kulak genişliği ölçüleriyle oluşturulan formülden ise (çok değişkenli) %79'luk güvenilirlilik oranıyla cinsiyetin belirlenebileceği tespit edilmiştir.Fotoğraflar üzerinden sadece 2 endis hesaplanabilmiş ve bunlardan toplam yüz endisinden elde edilen formüle göre de cinsiyet ayrımı % 64 güvenilir olarak belirlenmiştir.