De Anima ve de Intellectu bağlamında Aristoteles ve Afrodisiaslı İskender'de akıl

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, FELSEFE VE DİN BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BAHAR ÖZDEMİR

Danışman: EYÜP ŞAHİN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmanın amacı, Aristoteles'in De Anima isimli eseri ve Afrodisiaslı İskender'in De Anima ile De Intellectu isimli eserleri bağlamında akıl kavramına dair görüşlerini karşılaştırmalı olarak ele almaktır. Aristoteles'in aklın neliğine dair De Anima'nın III. Kitabının IV ve V. bölümlerinde ele aldığı nitelikler, Afrodisiaslı İskender'de kavramsal bir karşılığa denk düşmektedir. Örneğin, Aristoteles'in akıla etkin ve edilgin şeklinde nitelikler yüklemesi, onun bu konuda aklı ayırıma tabi tuttuğu izlenimini uyandırsa da gerçekte böyle bir ayırım yapmamakta (veya eserinde bu konu müphem kalmaktadır). Aslında o, akıl konusunda doğa felsefesi çerçevesinde yaptığı bir yorumla insanın bilişsel öğrenme sürecinin basamaklarını değerlendirmektedir. Diğer taraftan, Afrodisiaslı İskender'in, aklı Aristoteles'e atfederek üçlü bir tasnif yapmaktadır. İskender'in bu tasnifinin aslında kendisinin tesis ettiği bir sınıflandırma olduğu ileri sürülebilir. İslam felsefesinde ise akıl konusunu derinliğine ele alan İbn Sînâ'nın ve özellikle de İbn Ruşd'ün Afrodisiaslı İskender'e yaptıkları atıflar dikkate alınırsa, İslam felsefesinde aklın mahiyetinin anlaşılması açısından her iki kadim filozofun bu konudaki görüşlerinin çalışılması önem arz etmektedir. Nitekim kökleri daha da eskide bulunabilen nousun kavramsal gelişim sürecini takip etmek, İslam felsefesinde akıl teorilerinin anlaşılması açısından elzemdir.