Kalça Kırıklarının Tedavisinde Uygulanan Proksimal Femoral Çivi ve Bipolar Kalça Protezi Yöntemlerinin Maliyet Etkililik Analizi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sağlık Yönetimi, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: GAMZE KUTLU

Danışman: Yasemin Akbulut

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Kalça kırıkları, yüksek morbidite, mortalite, engellilik, sağlık ve sosyal bakım maliyetleri açısından önemli bir halk sağlığı sorunudur. Kalça kırığı ileri yaşlarda daha sık görüldüğü için nüfusun yaşlanmasına bağlı olarak hastalığın insidansının artacağı tahmin edilmektedir. Bu artış, kalça kırığı cerrahisinde alternatif yöntemlerin değerlendirilmesi gerekliliğini ortaya çıkarmıştır. Kalça kırığında, cerrahi yöntemler halen altın standart olarak görülmektedir. Bu araştırmada, alternatif tedavi yöntemlerinden olan proksimal femoral çivi (PFN) ile bipolar kalça protezinin (BKP) maliyet etkililiklerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırma, Ankara'da bir eğitim araştırma hastanesinde, araştırmaya katılmaya gönüllü olan 60 yaş ve üstü 145 hasta üzerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın yürütülmesi için hastaneden ve etik kuruldan izin alınmıştır. Araştırmada etkililik ve doğrudan hasta maliyeti verileri anket yöntemi ile toplanmıştır. Ameliyat olan hastalara ilişkin bilgiler (ortopedi klinikleri ameliyat listeleri, hasta dosyaları ve epikrizler) ve ameliyat maliyetlerine ilişkin veriler (hasta faturaları) hastanenin bilgi yönetim sisteminden elde edilmiştir. İki cerrahi yöntemin maliyeti ve etkililiği karar ağacı modeli ile saptanmıştır. Cerrahi yöntemlerin ortalama maliyeti ve QALY değerleri hesaplanmış, sonuçlar ilave maliyet etkililik (İMEO) olarak sunulmuştur. Eşik değerin hesaplanmasında Dünya Sağlık Örgütü tarafından önerilen GSYH (1-3 katı) kullanılmıştır. Maliyet etkililik analizinde tek yönlü ve olasılıksal duyarlılık analizi yapılmıştır. Ayrıca maliyet etkililiğin tamamlayıcısı olarak bütçe etki analizi yapılmıştır. Doğrudan tıbbi maliyetler geri ödeme kurumu perspektifinden hesaplanmıştır. Buna göre, doğrudan tıbbi maliyetler PFN için toplam 573.071,87 TL, BKP için ise 450.761,11 TL bulunmuştur. Doğrudan tıbbi maliyetler içinde en yüksek payı hastane yatışından kaynaklanan maliyetler oluşturmaktadır. Doğrudan tıbbi olmayan maliyetler hasta perspektifinden hesaplanmıştır. PFN için toplam 30.561,00 TL, BKP için 26.705,50 TL'dir. Revizyon olan hastanın doğrudan tıbbi maliyetleri PFN olan hastalarda 39.350,63 TL, BKP olan hastalarda 20.926,99 TL'dir. Araştırmada karar ağacı modelinden elde edilen sonuçlar geri ödeme perspektifine göre, bipolar kalça protezinin İMEO değerinin 43.164,53 TL/QALY, hasta perspektifine göre ise 3.977,35 TL/QALY olduğu bulunmuştur. Hesaplanan 60.575 TL'lik eşik değere göre BKP yönteminin maliyet etkili bir seçenek olduğu saptanmıştır. Tek yönlü duyarlılık analizine göre tüm parametre değişimlerinde kararlı sonuçlar gösterilmiştir. Olasılıksal duyarlılık analizine göre, belirlenen eşik değerde BKP'nın karşılaştırmaların %100'ünde maliyet etkili olduğu saptanmıştır. Bütçe etki analizie göre ise, 2018-2021 yıllarında PFN ve BKP yapılan hastaların tedavisi için yapılan harcamalar, toplam sağlık harcamalarının yaklaşık %0,10'unu oluşturmaktadır. Araştırma bulguları, 60 yaş üstü popülasyonda ve belirlenen eşik değerde, maliyet etkili cerrahi stratejisi olarak BKP'yi desteklemektedir. Literatürde BKP'nin klinik etkililiğinin daha yüksek olduğuna dair sonuçlar bulunmaktadır. Analiz sonuçları sağlık kaynaklarının etkili kullanımında, alternatif müdahalelerin yaşam kalitesine etkisinin belirlenmesinde, kanıta dayalı kararların alınmasında kritik bir öneme sahiptir. Bu kapsamda, Avrupa için hazırlanan maliyet etkililik rehberlerinin Türkiye için de hazırlanması önerilebilir.