Bisfenol bileşiklerinin neden olduğu DNA hasarı üzerinde selenyumun koruyucu etkinliğinin invitro araştırılması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, FARMASÖTİK TOKSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EKİN ERDOĞMUŞ
Danışman: Aylin Üstündağ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bisfenol Bileşiklerinin Neden Olduğu DNA Hasarı Üzerinde Selenyumun Koruyucu Etkinliğinin In-Vitro Araştırılması Bisfenol A, yaygın olarak kullanılan bir endüstriyel kimyasal olup, özellikle plastik ve reçine üretiminde rol oynamaktadır. Ancak, endokrin bozucu etkileri ve insan sağlığı üzerindeki potansiyel zararlı etkilerinin ortaya çıkmasıyla Bisfenol A'nın kullanımı tartışmalı hale gelmiş ve sınırlanmaya başlanmıştır. Bu durum, Bisfenol S, Bisfenol F, Bisfenol AF ve Bisfenol Z gibi alternatif bisfenol türevlerinin geliştirilmesine ve kullanımına yol açmıştır. Bu yeni türevlerin de insan sağlığı ve çevre üzerindeki etkileri tam olarak bilinmemekte olup, güvenlikleri araştırılmaktadır. Selenyum, vücutta önemli bir antioksidan ve hücresel koruyucu rol üstlenen bir eser elementtir. Hücrelerde oksidatif stresi azaltıcı etkisi ile bilinen selenyum, DNA hasarını engelleme ve hücre sağlığını koruma potansiyeli ile dikkat çekmektedir. Bu çalışmada, bisfenol türevlerinin yol açtığı genotoksik etkiler üzerine selenyumun olası koruyucu etkileri, özellikle östrojen reseptörüne sahip olan ve meme kanseri araştırmalarında yaygın olarak kullanılan MCF7 hücre hattı üzerinde incelenmiştir. Bisfenol A, Bisfenol S, Bisfenol F, Bisfenol AF, Bisfenol Z ve sodyum selenitin sitotoksik etkilerini araştırmak için MTT testi, genotoksik etkilerini araştırmak için ise Komet testi kullanılmıştır. Çalışmada farklı bisfenol türevleri belirli konsantrasyonlarda uygulanarak sitotoksisite ve genotoksisite potansiyeleri değerlendirilmiştir. Ayrıca bisfenollerin oluşturduğu DNA hasarının önlenmesi veya azaltılması amacıyla, selenyumun sitotoksik ve genotoksik etki göstermediği konsantrasyonlardaki koruyucu etkinliği araştırılmıştır. Tezimizden elde edilen sonuçlara göre Bisfenol S, Bisfenol F, Bisfenol AF ve Bisfenol Z de Bisfenol A gibi sitotoksik ve genotoksik etkiler göstermektedir. Ayrıca seçilen 3 nM ve 10 nM sodyum selenit, bisfenollerin oluşturduğu genotoksik etkilere karşı koruyucu etki göstermiştir. Anahtar Sözcükler: Bisfenol, Genotoksisite, Hücre Kültürü, Komet, Selenyum