Kiral bileşiklerin enantiyomerlerinin analizi için elektrokimyasal sensör geliştirilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, temel eczacılık bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: LEYLA KARADURMUŞ
Danışman: Sibel Ayşıl Özkan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Tez çalışmasında, kiral ilaç etken maddelerinden (1S,2S)-psödoefedrin ((1S,2S)-PSDO), esomeprazol (ESOM) ve essitalopram'ın (ESCIT) seçici ve hassas analizine yönelik moleküler baskılama temelli elektrokimyasal kiral sensör geliştirilmiştir. Elektrokimyasal ölçümler, 5 mM [Fe(CN)6]3−/4– (1:1) ve 0.1 M KCl içeren bir çözelti içinde bir NIP ve MIP üzerinde DPV yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. (1S,2S)-PSDO tespiti için ilk kez elektropolimerizasyon tekniği ile fonksiyonel bir monomer olarak o-fenilendiamin (o-PD) ile MIP temelli elektrokimyasal kiral sensörleri geliştirilmiştir. Geliştirilen sensörlerin yüzeylerinin karakterizasyonu, elektrokimyasal impedans spektroskopisi (EIS), döngüsel voltametri (DV), Raman spektrometresi, temas açısı ölçümleri ve taramalı elektron mikroskobu (SEM) ile gerçekleştirilmiştir. (1S,2S)-PSDO@MIP/CKE sensörünün analitik performansını değerlendirmek için diferansiyel puls voltametrisi (DPV) kullanıldı. (1S,2S)-PSDO'nun doğrusal çalışma aralığı, farmasötik dozaj formunda ve ticari serum örneğinde 1x10-15 - 1x10-14 M aralığında elde edildi. Geliştirilen (1S,2S)-PSDO@MIP/CKE sensörü, 4,97 baskı faktörü ile (1R,2R)-PSDO'ya karşı mükemmel bir seçiciliğe sahiptir. ESOM tespiti için MIP temelli bir elektrokimyasal kiral sensör, CKE üzerinde amonyum hidroksit varlığında -siklodekstrin (-CD), tetraetil ortosilikat (TEOS) ve setiltrimetilamonyum bromür (CTAB) kullanılarak hazırlanmıştır. Geliştirilen sensörün elektrokimyasal karakterizasyon çalışmaları, EIS ve DV ile gerçekleştirilmiştir. Geliştirilen sensörün doğrusal çalışma aralığı ve teşhis sınırı sırasıyla 1.0x10−14 – 2.0x10−13 M ve 1.9x10−15 M olarak DPV kullanılarak elde edilmiştir. Geliştirilen yöntem ile gözenekli malzeme kullanarak bağlanma bölgelerinin erişilebilirliği artırıldı. Geliştirilen ESOM/-CD/TEOS/CTAB@MIP/CKE sensörünün seçicilik testleri, diğer benzer moleküllere kıyasla ESOM'e karşı mükemmel bir seçicilik gösterdi. ESCIT tespiti için MIP temelli bir elektrokimyasal kiral sensör, CKE üzerinde % 0.5 EPI varlığında ESCIT:C1 (1:1 v/v ) kompleksi kullanılarak etüvde (50 °C) hazırlandı. Geliştirilen sensörün elektrokimyasal karakterizasyon çalışmaları, EIS ve DV ile gerçekleştirilmiştir. Geliştirilen sensörün doğrusal çalışma aralığı ve teşhis sınırı sırasıyla 1.0x10−14 – 2.0x10−13 M ve 1.9x10−15 M olarak DPV kullanılarak elde edilmiştir. Geliştirilen ESCIT/EPI/C1@MIP/CKE sensörü, 4,97 baskı faktörü ile (1R,2R)-PSDO'ya karşı mükemmel bir seçiciliğe sahiptir. Geliştirdiğimiz MIP temelli elektrokimyasal kiral sensörlerin uygulanabilirliği, etken maddelere benzer moleküller kullanılarak gösterilmiştir. Elde edilen sonuçlar, geliştirdiğimiz elektrokimyasal sensörlerin önerilen hedef ilaç etken maddelerin seçici ve hassas tayinlerinde kullanılabilecek alternatif yöntemler olduğunu ispatlamaktadır.