Kesme Güllere Melezleme Yolu İle Koku Özelliğinin Aktarılması ve Koku Bileşenlerinin Belirlenmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Bahçe Bitkileri Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ŞÜHEDA BASİRE AKÇA YILMAZ

Danışman: Soner Kazaz

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Çalışma, kesme güllere melezleme ıslahı yolu ile koku özelliğinin aktarılması ve koku bileşenlerinin belirlenmesi amacıyla 2021-2023 yılları arasında yürütülmüştür. Melezleme çalışmalarında ana ebeveyn olarak 7 adet kokusuz ticari kesme gül çeşidi (Avalanche, Sweet Avalanche, Magnum, Tineke, Ever Red, Black Baccara, First Red) ve Ankara Üniversitesi'nde kesme gül ıslah çalışmaları kapsamında geliştirilen bir adet ümitvar gül genotipi (8x105-5-16) kullanılmıştır. Baba ebeveyn olarak, bir adet Eski Bahçe Gülü (Rosa centifolia), üç adet kokulu ticari gül genotipi (Harmonie, Lady Rose, Speelwark) ve yine Ankara Üniversitesi'nde geliştirilen iki farklı pembe renkli kokulu ümitvar gül genotipi (37x96-5-16, 43x22-4-17) kullanılmıştır. Çalışmada 33 farklı melez kombinasyonu oluşturulmuş ve 567 adet melezleme yapılmıştır. Melezlemeler sonucunda 266 adet meyve ve 4396 adet tohum elde edilmiştir. Melez kombinasyonları arasında meyve başına ortalama tohum sayısının 15.09 adet, F1 tohumlarının ortalama çimlenme oranının ise %20.51 olduğu saptanmıştır. Meyve başına en yüksek ortalama tohum sayısı (29.42 adet) Tineke x Harmonie melez kombinasyonundan elde edilmiştir. F1 tohumlarının çimlendirilmesi sonucu toplam 562 adet melez birey elde edilmiştir. F1 genotiplerinde ön seleksiyon yapılmış ve tekrarlı çiçeklenme özelliği gösteren ve kokulu olan genotipler çoğaltılarak A klonları (87 genotip) oluşturulmuştur. A klonları; koku, petal sayısı, çiçek sapı uzunluğu, gonca uzunluğu ve vazo ömrü özellikleri esas alınarak Tartılı Derecelendirme yöntemine tabi tutulmuştur. A klonlarında tartılı derecelendirme yöntemi sonucunda 'çok iyi' (3 adet) ve 'iyi' (8 adet) sınıfına giren toplam 11 adet genotip ümitvar olarak seçilmiştir. Ümitvar genotiplerde koku bileşenleri sayısı 41 ile 73 adet arasında değişmiştir.