SOSYAL HİZMET BAKIŞ AÇISINDAN TÜRKİYE GÖÇ POLİTİKALARININ İNCELENMESİ VE GÖÇMENLERLE SOSYAL HİZMET MODELİ
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sosyal Hizmet, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EZGİ ARSLAN ÖZDEMİR
Danışman: Veli Duyan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı; gerçekleştirilen doküman analizi ile Türkiye'nin göç alanındaki politikalarının; insan odaklı gelişim yaklaşımı ile derinlemesine ve sistematik olarak incelenerek Türkiye'de yaşayan göçmenlerin insan ihtiyaçlarının karşılanma durumlarının keşfedilmesidir. Analizde Max-Neef'in oluşturduğu insan odaklı gelişim yaklaşıma ait insan ihtiyaçları matrisi kullanılmıştır. Max-Neef'in oluşturduğu bu matrise göre insan ihtiyaçları değerbilimsel (yaşamını sürdürebilme, koruma, duygulanım, anlama, katılım, boş zaman, yaratıcılık, kimlik ve özgürlük) ve varoluşsal (Varoluşsal, sahip olma, eyleme, etkileşim) olarak iki genel kategoriye ayrılmış ve 36 kategori kesişimi belirlenmiştir. Bu kategorilerden sadece 21 tanesine ait referans elde edilmiştir. En çok referans elde edilen ihtiyaç kategorileri; yaşamını sürdürebilme-sahip olma, koruma-sahip olma, yaşamını sürdürebilme-varoluş, koruma-eyleme, anlama-sahip olma, özgürlük-sahip olma olarak saptanmıştır. Buna göre Türkiye göç politikasının sadece en temel insan ihtiyaçlarına odaklandığını göstermiştir. Dokümanlarda saptanan referanslara rağmen alanda yapılan araştırmalar ile beraber yapılan değerlendirmede Türkiye'de göçmenlerin insan ihtiyaçların karşılanma durumunun oldukça düşük olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Türkiye'nin göçmenlerle çalışma deneyiminde teorik ile uygulama arasında kopukluk olduğu ve ihtiyaç karşılanması konusunda eksiklikler olduğu sonucuna varılmıştır. Bu araştırmanın en önemli bulguları; sosyal hizmet için de hassas gruplar arasında bulunan kadın, çocuk, yaşlı, engelli ve LGBTİ göçmenlerin insani gelişim açısından gereken insan ihtiyaçlarının karşılanmasında çok büyük sorunların olmasıdır. Üstelik Türkiye göç politikalarının insan hakları ve insan ihtiyaçları odağından ziyade kontrol ve güvenlik odağında olması da önemli bir diğer bulgu olarak görülmüştür. Tezin sonuçlarına göre insan odaklı, bütüncül ve sosyal hizmet odaklı bir göçmenlerle çalışma yaklaşımının ve hizmetlerinin oluşturulması gerekliliği önerilerine yer verilmiştir. Özellikle sosyal hizmet meslek ve disiplinin göç alanında çalışmada anahtar rol oynaması ve hizmet ve hakların bu bakış açısı ile ele alınması önerilmektedir.