Göçmen Ailelerin Yaşam Kalitesinin Sosyal Hizmet Bakış Açısıyla Değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Sosyal Hizmet Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SİNEM CAVLAK
Danışman: Emine Özmete
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Araştırmanın amacı; Ankara'nın Keçiören ilçesinde ikamet eden göçmen ailelerin yaşam kalitesine ilişkin deneyimlerini sosyal hizmet bakış açısıyla değerlendirmektir. Araştırma, yaşam kalitesinin nesnel ve öznel belirleyicileri temel alınarak göçmen ailelerin yaşamlarına ilişkin algılarının ve deneyimlerinin, kendi bakış açılarıyla ortaya konulmasını hedeflemektedir. Ayrıca çalışmada, göçmen ailelerin yaşam kalitelerini etkileyen sosyal, ekonomik, kültürel ve kurumsal faktörlerin derinlemesine keşfedilmesi amaçlanmaktadır. Araştırma, nitel yöntem ve fenomenolojik yaklaşımla gerçekleştirilmiştir. Çalışma grubunu, amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme tekniğiyle seçilen ve 2011 yılı sonrasında Türkiye'ye Orta Doğu Ülkelerinden göç etmiş, Ankara/Keçiören ilçesinde yaşayan 32 göçmen birey oluşturmaktadır. Veriler, yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla derinlemesine yüz yüze görüşmeler yoluyla toplanmış; örneklem birimi göçmen birey olan katılımcılardan aile hakkında veriler elde edilmiştir. Veriler, MAXQDA 20 nitel veri analiz programı kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin analizi sonucunda ailenin göç süreci, yaşam kalitesinin nesnel belirleyicileri, yaşam kalitesinin öznel belirleyicileri ve geleceğe dair olmak üzere dört temel tema ortaya çıkmıştır. Araştırmaya göre; göçmen ailelerin yaşam kalitesi; göç öncesindeki deneyimler, göç etme sürecindiği zorluklar ve yerleştikleri ilk günlerdeki deneyimlerle şekillenmektedir. Göç öncesi savaş ve güvensizlik ortamı, göç sürecinde yaşanan travmalar, yasal statü sorunları, ekonomik yoksunluk, barınma koşullarındaki yetersizlik, sağlık ve sosyal hizmetlere erişimde yaşanan engeller; yaşam kalitesini etkileyen başlıca nesnel belirleyiciler arasında yer almaktadır. Buna karşın, Türkiye'de savaş ortamından uzaklaşmış olma, sosyal hizmet kurumlarının bazı olumlu uygulamaları ve toplumsal destek mekanizmaları yaşam kalitesini destekleyen unsurlar olarak öne çıkmaktadır.Yaşam kalitesinin öznel belirleyicilerine ilişkin bulgular, göçmen bireylerin hem olumlu hem de olumsuz duygusal deneyimler yaşadıklarını göstermektedir. Fiziksel güvenliğin sağlanması bireylerde huzur hissi yaratırken; ekonomik kırılganlık, ayrımcılık ve geleceğe dair belirsizlikler umutsuzluk ve dışlanmışlık duygularını beslemektedir. Aile içi ilişkiler, sosyal destek ağları ve çocukların eğitimine verilen önem ise göçmen ailelerin psikososyal dayanıklılıklarını güçlendiren koruyucu faktörler arasında yer almaktadır.Araştırma sonuçlarına göre, göçmen ailelerin yaşam kalitesi, yalnızca bireysel ya da ekonomik düzlemde değil; aynı zamanda sosyal, kültürel ve yapısal boyutlarda da ele alınması gereken çok katmanlı bir olgudur. Sosyal hizmetin yaşam kalitesine dair bütüncül yaklaşımı, bu araştırmada hem mikro düzeyde bireysel ihtiyaçlara, hem mezzo düzeyde topluluk temelli sorunlara, hem de makro düzeyde eşitsizlik üreten yapısal mekanizmalara yönelik politika ve müdahale geliştirme gerekliliği ile öne çıkmış; bu bağlamda, öneriler sunulmuştur.