Yahudi Düşüncesinde Özgür İrade ve İnsan Hürriyeti: Gersonides (ö. 1344) Örneği

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, FELSEFE VE DİN BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SEMA NUR UZUN

Danışman: Yasin Meral

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Yahudi düşünür Gersonides (Levi ben Gerşom)'in (ö. 1344) özgür irade ile ilgili görüşlerini incelediğimiz bu tez çalışması, giriş, üç ana bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş bölümünde, tezin konusu, sınırları ve metodu, konunun tarihsel arka planı, Gersonides'in hayatı ve eserleri ile literatürdeki temel kaynaklar hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölümde, Gersonides'in kabul ettiği astrolojik determinizm ile özgür irade arasındaki bağdaşmazlık sorunu ve bu soruna çözümü incelenmiştir. İkinci bölümde, Tanrı'nın ve insanın geleceğe dair önbilgisinin meydana getireceği determinizm ile özgür iradenin imkânı tartışılmıştır. "Tanrı'nın İnayeti ve Ölümsüzlük" başlıklı üçüncü bölümde ise Gersonides'in Tanrı'nın âlemdeki her şeyi mümkün olabilecek en iyi şekilde tedbir ettiği düşüncesi olan inayet konusu ve onunla bağlantılı olan kötülük problemi, ödül ve ceza ile ölümsüzlük konuları işlenmektedir. Tezde, Gersonides'in kuvvetli bir şekilde savunduğu insanın özgür iradeye sahip olduğu tezini; onun evren anlayışının merkezinde yer alan astrolojik determinizm ile Yahudiliğin inanç sisteminde yer alan Tanrı'nın bilgisi, inayeti, peygamberlik, mucizeler, ödül ve ceza, ölümsüzlük gibi teolojik meselelerde felsefî argümanlarla nasıl uzlaştırmaya çalıştığının izleri sürülmektedir.