Türkiye`de Merkez Bankacılığı ve Merkez Bankası para politikası araçlarının sermaye piyasası üzerine etkileri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2000
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞEFİKA BELENLİ TOMUR
Danışman: YALÇIN KARATEPE
Özet:172 oz Günümüzde Merkez Bankaları ülke büyüklüğüne, mali sistem genişliğine, ekonomik koşullara, gelişmişlik düzeyine ve diğer pek çok unsura göre önemli işlevler üstlenmektedir. T.C. Merkez Bankası üstlendiği işlevler ve görevleri itibariyle ülke ekonomisinde yurtiçi ve yurtdışı kuruluşlarca izlenen en önemli kurumlardan biri haline gelmiştir. Geleneksel olarak Merkez Bankalarının üstlendiği işlevler gibi T.C. Merkez Bankası da devlet hazinesinin bankası olmak, banknot çıkarmak, parasal programları uygulamak, para politikası uygulamalarını başarıyla yönetmek, ekonomik istikrarın sağlanmasında temel taş olmak vb. gibi işlevler üstlenmektedir. özellikle bizim ülkemiz gibi mali sistemi sığ olan ülkelerde, mali sistemin genişlemesi, ekonomik istikrarın sağlanması, piyasaların gitmeleri gereken yol konusunda yönlendirilmesi, para piyasası ile sermaye piyasası arasındaki uyumun sağlanması, günlük devalüasyon düzeyinin belirlenmesi gibi pek çok işlev T.C. Merkez Bankası tarafından üstlenilmektedir. Ekonomik anlamda hayati öneme sahip T.C. Merkez Bankasfnın Türkiye'de gösterdiği gelişim ve T.C. Merkez Bankası Para Politikası Araçlarının Sermaye Piyasası üzerindeki etkisini içeren bir çalışmanın gerekliliği düşünülerek bu tez çalışması yapılmıştır. Yapılan bu tez çalışmasında iki amaç vardır. Birincisi; T.C. Merkez Bankası'nın bağımsızlığından, şeffaf olmasına ya da açıkladığı para173 programlarından uyguladığı para politikası araçlarına ve bunların etkinliğine kadar her yaptığı izlenen böyle önemli bir kurumun hangi evrelerden geçerek bugüne geldiğini görebilmektir. İkincisi ise T.C. Merkez Bankası Para Politikası Araçlarının Sermaye Piyasası'nın en önemli kurumlarından biri olan İMKB üzerinde yarattığı etkiyi belirleyebilmektir. T.C. Merkez Bankası Para Politikası Araçlarından sadece bazı dönemlerde Dolar Getiri değişkeninin ve Zorunluk Karşılık Oranı değişkeninin İMKB Getirişi üzerinde anlamlı bir etkisi tespit edilmiştir. API değişkeni ve Disponibilite Oranının ele alınan hiçbir dönemde anlamlı etkisi tespit edilememiştir. Anlamlı etkinin tespit edilmediği dönemler model dışında tutulan ancak İMKB üzerinde etkili olan faktörler de ele alınarak değerlendirilmelidir. Tez çalışmasının birinci bölümünde Osmanlı imparatorluğundan günümüze kadarki Merkez Bankacılığındaki gelişmeler aktarılmıştır. İkinci bölümde 1211 sayılı T.C. Merkez Bankası Kanunu irdelenmiş ve üçüncü bölümde ise T.C. Merkez Bankası bilanço kalemleri ve Para Politikası Araçları açıklanmıştır. Dördüncü ve son bölüm, Para Politikası Araçlarının İMKB üzerindeki etkisinin kurulan bir çoklu regresyon modeli yardımıyla tespit edilmeye çalışıldığı ve analizlerinin yapıldığı bölümdür.