Türkçü neşriyatta faşizm esintisi: Orkun örneği (1950 - 1952)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, GAZETECİLİK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HALİL İBRAHİM KIZILIRMAK
Danışman: Çağla Kubilay Kamiloğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Türkçülük, özellikle son iki yüzyıllık süreçte önemli bir siyasal akım olarak Osmanlı ve Türkiye'de yer bulmuştur. Birden çok ideolojiyle girdiği ilişki itibariyle Türkçülük, geniş bir fikri tartışma alanına sahiptir. Bu çalışmada Türkçülüğün temel unsur ve özellikleri incelenmiş, faşizm içerisindeki yeri tartışılmıştır. Faşizmin ortaya çıktığı 20'nci yüzyıl itibariyle Türkçülüğe söz konusu ideoloji yakıştırması sıkça yapılmış, Türkçülüğün bir faşizm olduğu ifade edilmiştir. Çalışmada Türkçülüğün, faşist ideolojiyle ortak ve farklılık gösteren özellikleri ele alınarak değerlendirmesi yapılmış, siyasal konumlanışı ortaya çıkarılmıştır. Türkçülük, faşizm içerisinde farklılıklarıyla birlikte özgül bir hâl olarak değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Çalışmada, 1950-1952 yılları arasında 68 sayı olarak yayımlanan Orkun dergisi, betimsel analiz yöntemiyle incelenmiştir. Dergide yer alan siyasal metinlerden hareketle faşizmin ideolojik özellikleri ele alınmış, Türkçülüğe ilişkin bir incelemede bulunulmuştur. Çalışmanın temel amacı, Orkun dergisi ana materyalinden hareketle ele alınan Türkçülüğün ırkçılık ve Turancılık fikirleriyle şekillenen ideolojik yapısını ortaya çıkarmak olarak belirlenmiştir. Dönemi itibariyle Orkun, faşizmle birlikte değişim ve dönüşüm yaşayan milliyetçi fikirleri anlama ve tartışma olanağı sunmaktadır. Türkçülüğün faşist niteliği, çalışmada üzerine odaklanan ana problemi oluşturmaktadır. İncelemesi yapılan Orkun'dan hareketle siyasal önderliğini Nihal Atsız'ın yaptığı Türkçülüğün, faşist ideoloji içerisinde özgül hâlini koruyarak konumlandığı sonucuna ulaşılmaktadır. Kimi siyasal söylemlerinin faşizmden uzaklaştığı görülmesine rağmen Türkçülük, başta ırksal niteliğe olan atıfla birlikte faşizm olarak değerlendirilmeye açık bir siyasal akımdır. Türkçülük, topyekûn faşizmi tanımlamak için yeterli bir niteliğe sahip olmamakla birlikte, söz konusu ideolojiyi dönüştüren ve tamamlayan bir unsur olarak ele alınmaktadır.