Meslek eğitim sistemleri ve meslek standartlarına yönelik sosyal politikalar ve toplumsal tarafların katılımı
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, ÇALIŞMA EKONOMİSİ VE ENDÜSTRİ İLİŞKİLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2007
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TOMRİS ÇAVDAR
Danışman: METİN ÖZUĞURLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tez çalışmasında, Türkiye'de meslek eğitim sistemi ve meslek standartlarına toplumsal tarafların katılımı konusu, içinde yer aldığı toplumsal sistemin "Bağımlı Değişkeni" olarak tanımlandığı için siyasal bağlamı ve tarihsel gelişimi içinde Avrupa ülkeleriyle karşılaştırmalı olarak incelenmeye çalışılmıştır. Çalışmanın temel savı; meslek eğitim sistemleri ve meslek standartlarına yönelik düzenlemelerin sosyal ve ekonomik kalkınma ile demokratikleşmeye katkısının ancak "Sosyal Yurttaşlık" ilkesi gözetilerek "Sunum Odaklı ya da Arz Odaklı" bütünsel bir yönetim anlayışıyla gerçekleşeceği görüşünü desteklediği için, toplumsal tarafların doğrudan katılımını amaçlayan bir sosyal politika yaklaşımını da zorunlu kılmaktadır. Tezin analitik ve olgusal dayanakları, tarihsel karşılaştırmalı bir bakış açısıyla geniş bir alanda geliştirilmiştir. Meslek eğitim sistemleri ve meslek standartları konusunda, adeta seçeneksiz olarak sunulan "İstem Odaklı-Talebe Dayalı" ana yaklaşıma dayalı neoliberal bakış açısı, toplumsal ve siyasal boyutlara ilişkin önermeleri ile birlikte ele alınarak eleştirel bir çözümlemeye tabi tutulmuştur. Eleştirel çözümlemenin kuramsal dayanakları arasında çağdaş karşılaştırmalı yöntemlerin sistem yaklaşımına dayalı bir yorumlama ve çözümleme aracı olarak kullanımında tercih edilen "Toplumsal Sistem " yaklaşımına özel bir yer verilmiştir. Bu yönüyle çalışmada, konuya ilişkin olarak adeta seçeneksiz tek model olarak sunulan "Sonuç Odaklı" ya da "Ürün Odaklı" yaklaşımla, standartlara ve performansa dayalı, ekonomik etkinlik ve etkililik temelinde dar uzmanlaşma, esnek üretim biçimleri ile uyumlu "Kullanan Öder ya da Yararlanan Öder " yaklaşımının kapsamlı bir eleştirisi yapılmaya çalışılmıştır. Türkiye'de "Sunum Odaklı ya da Arz Odaklı" yaklaşımla örtüşen biçimde gelişen meslek eğitim sistemi ve meslek standartları konusu tarihsel gelişimi içinde Cumhuriyet'in ilk yıllarından günümüze ayrıntılı olarak incelenmiştir. "Karşılaştırmalı Eğitim" kapsamında ise Kıta Avrupa'sı, İskandinav ve Anglo-Sakson deneyimleri ile "Avrupa Sosyal Modeli "nin öngördüğü düzenlemeler ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Toplumsal ve ekonomik kalkınmayı bütüncül bir çerçevede gerçekleştirmeyi amaçlayan, işgücü planlaması açısından işgücü gereksinimlerinin belirlenmesine öncelik veren, örgün ve yaygın meslek eğitimini bütüncül bir yapıda ele alan bir yaklaşım desteklenmeye çalışılmıştır. Sosyal adalet ve fırsat eşitliğini birincil öncelik sayan, toplumsal ve ekonomik yaşamın gereklilikleri ile uyumlu bir bütün oluşturan ve tüm yaşamı kavrayan, planlı eğitim yaklaşımına uygun bir "Meslek Eğitimi, Meslek Standartları ve Belgelendirme Sistemi "nin toplumsal tarafların daha adil ve dengeli katılımı ile kurumsallaştırılmasının önemine değinilerek, kurulacak sistemin çok yönlü ve çok taraflı çalışmalarla bu doğrultuda desteklenmesinin daha yararlı olduğu sonucuna varılmıştır.