P2X reseptörlerinin aktive ettiği membran geçirgenliğinde seçiciliğinin, tür farklarının ve gedik-kavşak proteinlerinin rolünün incelenmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, BİYOFİZİK ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2015

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ŞERİFE CANKURTARAN SAYAR

Danışman: MEHMET UĞUR

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

P2X7, küçük katyonlara geçirgen bir iyon kanalı olan P2X reseptör ailesinin 7 üyesinden biridir. P2X7 reseptörlerinin aktivasyonu hücre membranının 800 Da' a kadar olan büyük moleküllere geçirgen hale gelmesine yol açmaktadır ve bu bakımdan diğer P2X reseptörlerinden farklılık göstermektedir. P2X7 reseptörlerinin bu özelliği çok sayıda araştırmaya konu olmuştur. Membran geçirgenliğindeki bu artışın seçici olduğu ve hücre tipine göre bu seçiciliğin değiştiği gösterilmiştir. Bu geçirgenliğin panneksin-1 adlı gedik-kavşak proteini aracılığıyla oluştuğu iddia edilmektedir. Panneksin-1 bir membran proteinidir ve 1 kDa'a kadar olan molekülleri geçirebilmektedir. Hücre içi [Ca2+] artışı, membran depolarizasyonu ve mekanik stres gibi durumlarda aktive olabilmektedir. Bu tezde, RAW 264.7 hücreleri ile bu hücrelerden klonlanan P2X7 reseptörünü ifade eden HEK-mP2X7 hücreleri kullanılmıştır. RAW 264.7 hücrelerinde endojen olarak ATP uyarısıyla aktive olan geçirgenlik yanıtının P2X7 aracılı olup olmadığını ve geçirgenlikteki artış için reseptörün yeterli olup olmadığını test etmek için bu yöntem düşünülmüştür. Öncelikle bu iki hücre arasında geçirgenlik farkı görülmüştür. ATP uyarısıyla RAW 264.7 hücreleri hem pozitif yüklü YO-PRO-1' i hem negatif yüklü Lucifer Yellow' u geçirmektedir. HEK-mP2X7 hücreleri ise sadece pozitif yüklü YO-PRO-1'i geçirmektedir. İkinci olarak, hücreler arasında agonist etkinlikleri farklı bulunmuştur. Dolayısıyla, Lucifer Yellow girişi için P2X7 reseptörünün kendisi yetmemekte yardımcı bir proteine ihtiyaç duymaktadır. Diğer yandan, panneksin-1 ve anyon taşıyıcı inhibitörleri YO-PRO-1 girişini etkilemediği dozlarda, Lucifer Yellow girişini açıkça arttırmaktadır. Tek başına reseptör ekspresyonunun Lucifer Yellow geçirgenliği için yetersizliği ve geçirgenlik yolaklarının inhibitörlerden farklı şekilde etkilenmeleri, Lucifer Yellow ve YO-PRO-1 girişinin farklı geçirgenlik yolakları ile olduğunu göstermektedir.