Pandemi sürecinin okul öncesi dönem çocuklarının sosyal davranış ile psikolojik dayanıklılık özelliklerine yansımalarının öğretmen ve ebeveyn gözüyle değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, ÇOCUK GELİŞİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YAHYA ATEŞPOLAT
Danışman: Müdriye Yıldız Bıçakçı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada pandemi sürecinin okul öncesi dönem çocuklarının sosyal davranış ve psikolojik dayanıklılık özelliklerine yansımalarının öğretmen ve ebeveyn gözüyle değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışma nicel ve nitel yöntemin bir arada kullanıldığı karma yöntem çalışmasıdır. Araştırmada nitel ve nicel boyutu kapsayan iki aşamalı bir süreç izlenmiştir. Öncelikle nicel veriler toplanmış daha sonra bunları desteklemek için nitel veriler toplanmıştır. Araştırmanın nicel çalışma grubunda Elazığ il merkezine bağlı özel 9 okul öncesi eğitim kurumu, bu okullarda çalışan 16 öğretmen ve pandemi öncesi ve sürecinde eğitim verdiği 84 çocuk için ölçekler doldurulmuştur. Çalışmanın nitel araştırma grubunda ise çocukların sosyal davranış ve psikolojik sağlamlık puanlarına göre 8 alt, 8 üst grup olmak üzere toplam 16 ebeveyn dâhil edilmiştir. Pandemi öncesi ve sürecinde aynı çocukla çalışmış olmak araştırmanın sınırlılığıdır. Araştırmanın nicel boyutunda çocukların sosyal duygusal davranışlarını değerlendirmek amacıyla Crick ve arkadaşları (1997) tarafından geliştirilen ve Karakuş (2008) tarafından Türkçeye uyarlanan "Okul Öncesi Sosyal Davranış Ölçeği Öğretmen Formu" ve pandemi sürecinde çocukların psikolojik durumlarının değişimlerini ölçmek için Mayr ve Ulich (2006), tarafından geliştirilen ve Özbey(2019), tarafından Türkçe 'ye uyarlaması yapılan ''Okul Öncesi Çocuklar İçin Sosyal Duygusal İyi Oluş ve Psikolojik Sağlamlık Ölçeği'' kullanılmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda ise annelerin bebeklerin dil gelişimini desteklemeye ve uygulamalarına yönelik görüşlerini belirlemek için araştırmacı tarafından oluşturulmuş "Görüşme Formu" kullanılmıştır. Ayrıca çocuklar ve ebeveyn hakkında bilgi almak için "Genel Bilgi Formu" doldurulmuştur. Araştırmada elde edilen veriler istatistik programı ve MAXQDA kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışma sonucunda pandemi öncesi ve sürecinde çocukların sosyal davranış ve psikolojik sağlamlıklarında cinsiyete göre anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Pandemi öncesi ve sürecinde çocukların sosyal davranış ve psikolojik sağlamlıklarında yaşlarına göre anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Pandemi öncesi ve sürecinde çocukların sosyal davranış ve psikolojik sağlamlıklarında arkadaşı ile görüşme durumlarına göre anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Pandemi öncesi ve sürecinde çocukların sosyal davranış ve psikolojik sağlamlıklarında okul öncesi eğitim alma sürelerine göre anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Pandemi sürecinde çocukların sosyal davranış ve psikolojik sağlamlıkları arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Ebeveynlerin pandemi ilan edildiğinde "korku/kaygı" en çok yaşadıkları, pandemi sürecinde "hastalanma korkusu" ve olumsuz duygu ve düşüncelerini yaşadıkları görülmüştür. Alt grup ebeveynlerin süreçte çocuklarına "olumsuz ruhsal durumlar" yansıttıkları üst grup ebeveynlerin ise "olumsuzluk yansıtmadım" belirttikleri görülmüştür. Ebeveynlerin yaşadıkları olumsuz duyguları yönetmelerine yönelik alt grup ebeveynlerinin "bir şey yapmadım", üst grup ebeveynlerinin ise "konuşarak çözmeye çalışma" yönettikleri görülmüştür. Çocukların pandemi ilan edildiğinde "bilincinde olmama" ve "merak" yaşadıkları belirtilmiştir. Pandemi sürecinde çocukların yaşadıkları olumsuz değişimlere yönelik alt grup ebeveynlerinin " ağlama", "vurma" davranışlarını, üst grup ebeveynlerinin ise "olumsuz değişim olmadı" belirttikleri görülmüştür. Çocuklarını desteklemek amacıyla alt grup ebeveynlerinin "bir şey yapmadım", "konuşma" üst grup ebeveynlerinin ise "arkadaş olma" şeklinde destekledikleri görülmüştür. Çocukların pandemi sürecinde ekran kullanımında alt grup ebeveynlerinin "bağımlılık olduğunu düşünme", "çok arttı" belirttikleri üst grup ebeveynlerin ise "ekrandan uzak tutmaya çalışma" belirttikleri görülmüştür. Çocuklara yönelik sosyal duygusal değerlendirmede alt grup ebeveynlerin "yıprandı" üst grup ebeveynlerin ise "bir problem olduğunu düşünmüyorum" şeklinde değerlendirmişlerdir. Bu sonuçlar pandemi sürecinin çocukların sosyal davranış ve psikolojik sağlamlıklarına yansımalarının değerlendirilmesi açısından değerlidir.