Moleküler damıtma yöntemiyle yüksek asitli bitkisel yağların deasidifikasyonu ile oleik asidin saflaştırma koşullarının optimizasyonu
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, GIDA MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ONUR KETENOĞLU
Danışman: AZİZ TEKİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çalışmada, zeytinyağından laboratuvar ortamında asit yağı hazırlanmış ve bu yağ safsızlıklardan arındırılıp %100 serbest asitliğe ulaştırıldıktan sonra içerdiği oleik asidin moleküler damıtma altında buharlaşma davranışı incelenmiştir. Moleküler damıtmada 110-130-150-170 ve 190 °C sıcaklıklar ve 0.05-0.5 ve 5 mmHg basınçta yapılan denemelerde, sabit basınç altında sıcaklık artışının elde edilen distilat fazın verimini ve ayrım oranını artırdığı görülmüştür. Sabit sıcaklıkta uygulanan vakum miktarı arttıkça distilat verimi artmıştır. Palmitik asit ve oleik asit birbirlerinin buharlaşma döngülerini baskılayan iki temel yağ asidi olduğundan, düşük sıcaklıktaki damıtmalarda başlangıca göre distilattaki oleik asit miktarı düşük, palmitik asit miktarı yüksek bulunurken; sıcaklık artışıyla oleik asit miktarının arttığı, palmitik asidin ise azaldığı gözlenmiştir. Çok amaçlı optimizasyon çalışmasında, verim ve oleik asit miktarının distilatta aynı anda maksimuma ulaşması amaçlanmış ve sonuç olarak 177.36 °C ve 0.051 mmHg basınçta yapılacak damıtmanın optimum koşul olduğu belirlenmiştir. Geriye dönük doğrulama damıtmasında %87.66 distilat verimi ve %75.39 oleik asit bulunmuştur. Bulgular, moleküler damıtmada kullanılan sıcaklık ve vakumun distilat verimine etkisinin, oleik asit üzerine olan etkisinden daha önemli olduğunu göstermiştir. Yüksek asitli yağların deasidifikasyonu için pirina yağı deodorize distilatı ve ham fındık yağı seçilmiş, deodorize distilatta 190 °C-0.05 mmHg koşulunda %78.52 distilat verimi ve atıkta %17.18 serbest asitlik elde edilmiştir. Fındık yağında ise 190 °C-0.05 mmHg'da %13.42 distilat verimi ve distile fındık yağında ise %2.05 serbest asitlik belirlenmiştir. Tokoferole göre yapılan optimizasyon çalışmasında 0.14 mmHg basınç ve 188.65 °C sıcaklıkta, %2.82 serbest asitlik ve 364 ppm tokoferol değerleri elde edilmiştir.