Boşanmış ailelerde muğlak kayıplar
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ELİF GÜLÇİN ÇELİK ATEŞ
Danışman: Metin Pişkin
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmada boşanmış ailelerde muğlak kayıp deneyimlerinin keşfedilmesi amaçlanmaktadır. Bu genel amaç doğrultusunda boşanma deneyimine sahip anne, baba ve yetişkin çocukların muğlak kaybı nasıl deneyimledikleri ve anlamlandırdıkları anlaşılmaya çalışılmıştır. Araştırma nitel metodoloji üzerine temellendirilmiştir. Bu doğrultuda araştırmanın amacına uygunluğu nedeniyle yorumlayıcı fenomenolojik analiz kullanılmıştır. Araştırma grubu, aynı aileden gelen dokuz anne-çocuk çifti ve farklı aileden gelen altı baba rolündeki katılımcıdan oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama yöntemi olarak yarı yapılandırılmış görüşme formlarından yararlanılmış ve her bir gruptaki katılımcılarla ayrı ayrı görüşmeler yapılmıştır. Veri toplama süreci pandemi koşulları nedeniyle katılımcıların tercihleri doğrultusunda yüz yüze ve çevrim içi iletişim araçları kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Veri analiz sürecinde MAXQDA 22 programı kullanılmış ve yorumlayıcı fenomenolojik analizin işlem adımları takip edilerek verilerin çözümlemesi yapılmıştır. Analiz işlemleri sonucunda, muğlak kaybın boşanmış ailelerde yasal boşanma öncesinde de deneyimlendiği anlaşılmıştır. Bu doğrultuda muğlak kayıp deneyimleri boşanma öncesi ve boşanma sonrası olmak üzere iki başlık altında sunulmuştur. Boşanma öncesinde muğlak kaybın ögeleri, muğlak kaybın öznesi ve nesnesi başlıkları altında ele alınmıştır. Bu kapsamda muğlak kaybın özneleri tüm gruplarda anne ve babadır. Muğlak kaybın nesnesi anne ve baba grubunda anne ve çocuk; çocuk grubunda anne, baba ve çocuktur. Oluşturulan profillerin yanı sıra muğlak kaybın deneyimlendiği aile iklimi de muğlak kaybın ögeleri kapsamında ele alınmış, "muğlak kaybın evi" başlığı altında betimlenmiştir. Boşanma sonrası süreç için de muğlak kaybın ögeleri kaybın öznesi ve nesnesi olmak üzere iki başlık altında ele alınmıştır. Bu kapsamda boşanma sonrası süreçte muğlak kaybın özneleri, anne ve çocuk grubunda anne ve baba; baba grubunda anne, baba ve çocuktan oluşmaktadır. Muğlak kaybın nesneleri ise anne ve çocuk gruplarında anne ve çocuk; baba grubunda yalnızca çocuktur. Boşanma sonrası muğlak kaybın, bireylerin başa çıkmaya çabaladığı ve sonuçlarının bireyler üzerinde olumlu ve olumsuz ciddi etkisi olan bir fenomen olarak da deneyimlendiği anlaşılmaktadır. Bu kapsamda boşanma sonrası süreçte bireylerin başa çıkma mekanizmaları boşanma sürecindeki deneyimler de dahil edilerek zorlaştırıcılar ve kolaylaştırıcılar olarak iki ana başlık altında ele alınmış; belirtilen ana başlıklar bireysel-psikolojik faktörler, ilişkisel faktörler, yaşantısal faktörler ve sosyal-toplumsal faktörler biçiminde alt başlıklara ayrılarak katılımcıların başa çıkma süreçleri anlaşılmaya çalışılmıştır. Son olarak muğlak kaybın mirasları başlığı altında muğlak kaybın katılımcılar üzerine etkileri ele alınmıştır. Bu kapsamda başa çıkma mekanizmalarına benzer biçimde muğlak kaybın sonuçları da bireysel-psikolojik faktörler, ilişkisel faktörler, yaşantısal faktörler, sosyal-toplumsal faktörler olarak alt başlıklar halinde gruplandırılarak katılımcıların deneyimleri sunulmuştur.