Hz. Peygamber ve Dört Halife Döneminde gayr-ı müslim politikaları

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İSLAM TARİHİ VE SANATLARI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2012

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ABDURRAHMAN DEMİRCİ

Danışman: İRFAN AYCAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Vahiy sürecinin son halkası olan İslâm, öncelikle geldiği ortamda, ardından da tüm dünyada maddi, manevi her açıdan mevcut olan parçalanmışlığısonlandırıp insanlığı ortak paydada birleştirmeyi hedeflemiştir. Hz. Muhammed, siyasi, sosyo-kültürel, dini ve ekonomik unsurların insanlığı ayrıştırdığı Arap yarımadasında 23 yıl gibi kısa bir sürede eşsiz bir mücadele ile farklı inançların aynı çatı altında bir arada yaşamasının örneğini insanlığa vermiştir. Muhataplarını haklar ve görevler açısından değerlendirmeye tabi tutan İslâm devleti, gayr-ı müslim kesimi kuşatıcı bir tavır içinde olmuştur. Muhataplarına çeşitli teklifler sunan müslümanlar bunları İslâm, cizye ve savaşolarak formüle etmiştir. Müslümanlar, çatışmayı gerektiren savaş sonucunda bile muhatabın temel hak ve hürriyetleri koruma altına alınmıştır. Çalışma iki bölümden oluşmaktadır. Girişte, Arap yarımadasındaki siyasi güç dengeleri ve genel dini yapı, İslâm devletinin kuruluşu, Kuran?ı Kerim?de gayr-ı müslimler ve gayr-ı müslimlerin hukuki statüler ele alınmıştır. Birinci bölümde Hz. Muhammed?in gayr-ı müslim yaklaşımı ve politikaları incelenmiştir. İkinci bölümde, öncelikle dört halife dönemindeki fetihlerle elde edilen kazanımlar, ardından da kurumsallaşma sürecinde uygulanan gayr-ı müslim politikaları ele alınmıştır. İlke ve esaslarını Hz. Muhammed?in belirlediği İslam devletinde, yönetime gelen Hulefa-i Raşidîn, gayr-ı müslim politikalarında Kur?an-ı Kerim?in emirleri ve Hz. peygamberin uygulamalarından hareketle çözüm üretmiştir. Neticede, Hz. peygamber ve Hulefa-i Raşidînin dönemlerinde uygulanan gayr-ı müslim politikalarında bir kırılmadan bahsedilemez.